1 Οκτωβρίου στην Πρίστινα: Από τη φοιτητική αντίσταση του 1997 στο «Όχι στο όνομά μου»

Η 1η Οκτωβρίου έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στο Κόσοβο.

Σαν σήμερα, το 1997, χιλιάδες Αλβανοί φοιτητές του Πανεπιστημίου της Πρίστινα βγήκαν στους δρόμους ζητώντας το δικαίωμα να επιστρέψουν στα πανεπιστημιακά κτίρια από τα οποία είχαν αποκλειστεί. Η ειρηνική πορεία καταστάλθηκε από τη σερβική αστυνομία και έμεινε στην ιστορία ως μία από τις συμβολικές στιγμές της μη βίαιης αντίστασης των Αλβανών του Κοσόβου.

Σήμερα, 29 χρόνια αργότερα, η ίδια ημερομηνία χρησιμοποιείται ξανά ως πολιτικό σύμβολο.

Στις 16:00 έχει προγραμματιστεί στην πλατεία Skënderbeu της Πρίστινα μεγάλη πορεία με το σύνθημα «Jo në emrin tim» — «Όχι στο όνομά μου», την οποία οργανώνει η πλατφόρμα «Liria ka Emër».

Η σημερινή κινητοποίηση δεν αφορά το ίδιο ιστορικό ή πολιτικό ζήτημα με εκείνο του 1997. Οι διοργανωτές αντιδρούν στις καταδικαστικές αποφάσεις των Specialist Chambers στη Χάγη κατά πρώην ηγετών του UÇK και ζητούν θεσμικές παρεμβάσεις από την κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο του Κοσόβου.

Οι διαδηλώσεις πραγματοποιούνται καθημερινά από τις 16 Σεπτεμβρίου και έχουν ήδη διαρκέσει 15 συνεχόμενες ημέρες.

Η συμβολική επιλογή της 1ης Οκτωβρίου είναι σαφής.

Οι οργανωτές επιχειρούν να συνδέσουν τη σημερινή κινητοποίηση με τη μνήμη της φοιτητικής αντίστασης του 1997, παρουσιάζοντας και τις δύο ως στιγμές κατά τις οποίες η κοινωνία επιχειρεί να υπερασπιστεί τη δική της αντίληψη περί δικαιοσύνης και ιστορικής μνήμης.

Αυτή η σύνδεση, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή.

Το 1997 το αίτημα αφορούσε θεμελιώδη δικαιώματα εκπαίδευσης και ελευθερίας απέναντι σε ένα καταπιεστικό καθεστώς. Το 2026 το αντικείμενο είναι διαφορετικό και αφορά συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις διεθνούς χαρακτήρα για εγκλήματα πολέμου.

Αυτό που ενώνει τις δύο στιγμές είναι το βάρος της ιστορικής μνήμης στην πολιτική ζωή του Κοσόβου.

Η σημερινή πορεία δείχνει ότι η περίοδος του πολέμου και της ανεξαρτησίας εξακολουθεί να καθορίζει μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης.

Και γι’ αυτό η 1η Οκτωβρίου δεν είναι στο Κόσοβο απλώς μια επέτειος.

Είναι μια ημερομηνία πάνω στην οποία διαφορετικές γενιές εξακολουθούν να γράφουν τη δική τους πολιτική ιστορία.