Με την πίεση για εύρεση στέγης να φτάνει στο αποκορύφωμά της, χιλιάδες φοιτητές και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν μια σκληρή αγορά: οι επιλογές είναι περιορισμένες, τα διαμερίσματα παλαιά και οι τιμές για ένα ενοίκιο εξωφρενική.
Η έλλειψη πόρων από την πλευρά πολλών ιδιοκτητών για ανακαινίσεις και συντήρηση, σε συνδυασμό με την εκρηκτική ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης, έχει συρρικνώσει δραματικά τον αριθμό των διαθέσιμων κατοικιών. Παράγοντες όπως η γήρανση του κτιριακού αποθέματος, οι υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις στις μισθώσεις, οι ζημιές και τα οφειλόμενα ποσά από προηγούμενους μισθωτές έχουν περιορίσει ακόμη περισσότερο τις προτάσεις, μετατρέποντας την αναζήτηση φοιτητικής στέγης σε έναν πραγματικό «κυνήγι του θησαυρού».
Οι τιμές των ενοικίων έχουν φτάσει σε άνευ προηγουμένου ύψη: στη γειτονιά του Ζωγράφου στην Αθήνα ξεπερνούν τα 12 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (περίπου 500 ευρώ για διαμέρισμα 40 τ.μ.), στην Πάτρα φτάνουν τα 410 ευρώ, στο Ηράκλειο τα 360 ευρώ και στην Κομοτηνή τα 375 ευρώ, ενώ στη Θεσσαλονίκη υπερβαίνουν τα 480 ευρώ. Παράλληλα, τα περισσότερα διαμερίσματα είναι στενά και παλιά, με διάμεσο μέγεθος από 38 έως 48 τ.μ. και ηλικία που σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη ξεπερνά συχνά τα 50 χρόνια. Οι σπάνιες περιπτώσεις ανακαινισμένων ακινήτων συνοδεύονται σχεδόν πάντοτε από απότομες αυξήσεις στο ενοίκιο.
Εντός αυτού του δύσκολου πλαισίου, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Μέσων Ενημέρωσης και Δημοσιογραφικών Εκπομπών (ΠΟΜΙΔΑ) έχει προτείνει στο υπουργείο Παιδείας τη δημιουργία μιας κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας προσφοράς και ζήτησης φοιτητικών κατοικιών, η οποία θα λειτουργεί είτε μέσω των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είτε απευθείας στο Gov.gr. Σε αυτήν, ιδιοκτήτες και μεσίτες θα δηλώνουν εγκαίρως τις διαθέσιμες μισθώσεις, παρέχοντας στις οικογένειες άμεση και διαφανή πρόσβαση σε πληροφορίες. Η ομοσπονδία επισημαίνει πως η απουσία ενός τέτοιου εργαλείου αποτελεί μια ελληνική ειδικότητα, καθώς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα πανεπιστήμια διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στην παροχή στέγης στους φοιτητές.
Ακόμη και όταν βρεθεί ένα κατάλληλο σπίτι, όμως, ξεκινά μια δεύτερη φάση δυσκολιών, αυτή τη φορά γύρω από τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και τις φορολογικές υποχρεώσεις. Τα μισθωτήρια συμβόλαια πρέπει πλέον να συντάσσονται και να υποβάλλονται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας Taxisnet. Ο ιδιοκτήτης εισάγει τα απαραίτητα στοιχεία της μίσθωσης –ΑΦΜ μισθωτών, ποσό ενοικίου, διάρκεια σύμβασης, ΑΤΑΚ ακινήτου, αριθμό παροχής ρεύματος και Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης– ενώ ο μισθωτής (είτε ο ίδιος ο φοιτητής είτε ο γονέας) οφείλει να επικυρώσει ηλεκτρονικά τη δήλωση. Χωρίς αυτήν την αποδοχή, η μίσθωση δεν νομιμοποιείται. Η έκδοση και η ενημέρωση του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης είναι επίσης υποχρεωτική.
Η ΠΟΜΙΔΑ, από την πλευρά της, αναφέρει μια σειρά συμβουλών που θεωρεί καίριες για γονείς και φοιτητές: να μην πανικοβάλλονται και να μην προχωρούν σε βιαστικές αποφάσεις, να επεκτείνουν την αναζήτηση σε περιοχές εκτός του άμεσου πανεπιστημιακού περιγύρου, να οργανώνονται και να κινούνται γρήγορα μόλις βρουν το κατάλληλο σπίτι, χωρίς ωστόσο να υπερβαίνουν τον προϋπολογισμό τους. Υπενθυμίζει ότι δεν ισχύει νομικό ανώτατο όριο για το ποσό της εγγύησης ή των προκαταβολών, ότι η συγκατοίκηση μπορεί να μειώσει το κόστος και να αυξήσει το ποσό του επιδομάτων, και ότι κάθε ακίνητο πρέπει να ελέγχεται προσεκτικά, κατά προτίμηση με φυσικό φως. Καίρια στιγμή είναι η υπογραφή του επίσημου μισθωτηρίου συμβολαίου πριν από οποιαδήποτε πληρωμή, ενώ συνιστά να αποφεύγονται τα μη εγκεκριμένα «γραφεία πληροφοριών» που απαιτούν προκαταβολές και να συνεργάζονται μόνο με αδειοδοτημένα μεσιτικά γραφεία, με την αμοιβή να καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας.
