Με πιο συγκρατημένες κινήσεις συνεχίζουν οι αγορές στην Ασία μετά το αρχικό ράλι που προκάλεσε η συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ για τον τεραμτισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Το πετρέλαιο σταθεροποιείται σε χαμηλότερα επίπεδα, με το Brent να διαπραγματεύεται γύρω στα 79,4 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό WTI κοντά στα 76,5 δολάρια, ενώ η πρώτη εξαγωγή ιρανικού αργού έπειτα από δύο μήνες ενισχύει τις προσδοκίες για ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών.
Ωστόσο, οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί, περιμένοντας περισσότερες λεπτομέρειες για την εφαρμογή της συμφωνίας και την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.
Μετά το έντονο ανοδικό ράλι που σημειώθηκε στα χρηματιστήρια της Ασίας τις προηγούμενες ημέρες, ως αποτέλεσμα της αισιοδοξίας που γέννησε η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η εικόνα που διαμορφώνεται κατά τη συνεδρίαση της Τετάρτης είναι σαφώς πιο ήρεμη και ισορροπημένη.
Η αρχική έξαρση, η οποία τροφοδοτήθηκε από την προοπτική αποκλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων και της χαλάρωσης των πιέσεων στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, έχει πλέον δώσει τη θέση της σε μια πιο συγκρατημένη διάθεση.
Οι επενδυτές συνεχίζουν μεν να κινούνται σε θετικό έδαφος, ωστόσο ο ρυθμός των ανόδων έχει επιβραδυνθεί αισθητά, καθώς η προσοχή τους στρέφεται ολοένα και περισσότερο στις λεπτομέρειες εφαρμογής της συμφωνίας και στο κατά πόσο η τρέχουσα αποκλιμάκωση μπορεί να αποδειχθεί βιώσιμη και μόνιμη.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei διατήρησε το θετικό του πρόσημο, ενώ οι κινεζικές αγορές κινήθηκαν με μεικτά πρόσημα, αντανακλώντας την προσπάθεια των επενδυτών να σταθμίσουν τόσο τις γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και τα πρόσφατα, ασθενέστερα του αναμενομένου στοιχεία για τη βιομηχανική δραστηριότητα της Κίνας, τα οποία εγείρουν ανησυχίες για τον ρυθμό ανάκαμψης της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του πλανήτη.
Παράλληλα με την κίνηση των μετοχών, το ενδιαφέρον εστιάζεται και στις αγορές ενέργειας, όπου οι τιμές του πετρελαίου σημειώνουν μια μικρή ανάκαμψη, ανακτώντας τμήμα των σημαντικών απωλειών που κατέγραψαν τις προηγούμενες ημέρες.
Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent ενισχύεται ήπια κατά 0,6%, διαμορφούμενο στα 79,43 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate καταγράφει ανάλογη άνοδο 0,6%, φθάνοντας στα 76,53 δολάρια.
Αυτή η μικρή ανοδική κίνηση έρχεται ως συνέχεια δύο διαδοχικών συνεδριάσεων έντονης πτώσης, κατά τις οποίες τόσο το Brent όσο και το WTI υποχώρησαν περίπου 5% την Τρίτη, φθάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών.
Η κατακόρυφη αυτή πτώση είχε προκύψει καθώς οι αγορές προεξόφλησαν ότι η συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα οδηγήσει στην ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και θα επιτρέψει την επιστροφή σημαντικών ποσοτήτων ιρανικού πετρελαίου στη διεθνή αγορά, αυξάνοντας έτσι την προσφορά.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής στρατηγικής της Nissan Securities Investment, Χιρογιούκι Κικούκαβα, οι αγορές πετρελαίου υποχώρησαν λόγω των ελπίδων ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν μετά την επίτευξη της ειρηνευτικής συμφωνίας, ωστόσο οι επενδυτές απέφυγαν να προχωρήσουν σε περαιτέρω ρευστοποιήσεις θέσεων, καθώς προτιμούν να παραμείνουν σε αναμονή για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή της. Ο ίδιος εκτίμησε μάλιστα ότι το αμερικανικό αργό WTI ενδέχεται να παραμείνει εξαιρετικά ευμετάβλητο στο εγγύς μέλλον, με τις τιμές του να κινούνται εντός ενός εύρους έως και 10 δολαρίων πάνω ή κάτω από το επίπεδο των 80 δολαρίων ανά βαρέλι, ανάλογα με τη ροή των ειδήσεων και την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Στο επίκεντρο της προσοχής βρίσκεται και μια σημαντική εξέλιξη που αφορά την αγορά ενέργειας, καθώς το Ιράν προχώρησε στην πρώτη εξαγωγή αργού πετρελαίου μετά από δύο μήνες, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής πληροφόρησης TankerTrackers. Όπως έγινε γνωστό, το Ιράν προέβη σε αυτή την εξαγωγή μετά τη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, γεγονός που αποτελεί την πρώτη απτή ένδειξη ότι η συμφωνία αρχίζει να παράγει οικονομικά αποτελέσματα. Βάσει δεδομένων παρακολούθησης που επιβεβαιώθηκαν μέσω δορυφορικών εικόνων, τουλάχιστον δύο υπερδεξαμενόπλοια της Εθνικής Ιρανικής Εταιρείας Δεξαμενόπλοιων πέρασαν τη γραμμή του αποκλεισμού, μεταφέροντας συνολικά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, μια κίνηση που ενισχύει τις προσδοκίες για σταδιακή αύξηση της προσφοράς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Περισσότερες λεπτομέρειες για το πλαίσιο και τους όρους της συμφωνίας άρχισαν να γίνονται γνωστές την Τρίτη, αποσαφηνίζοντας σε σημαντικό βαθμό τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν τα δύο μέρη. Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η συμφωνία αποκλείει ρητώς την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι, μετά την επίσημη υπογραφή της, θα επιτραπεί στην Τεχεράνη να επανεκκινήσει πλήρως τις πωλήσεις πετρελαίου.
Το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί επισήμως, επεκτείνει για ακόμη 60 ημέρες την εύθραυστη εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί τον περασμένο Απρίλιο, προκειμένου να δοθεί χρόνος για τη διεξαγωγή εντατικών διαπραγματεύσεων με στόχο την επίτευξη μιας μόνιμης και οριστικής διευθέτησης. Βάσει των πληροφοριών που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ενώ η Τεχεράνη δεσμεύεται να επιτρέψει την ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία είχαν ουσιαστικά παραλύσει μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η ισραηλινή τηλεόραση Channel 12 έφερε στο φως τους δέκα βασικούς όρους που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο, αποτυπώνοντας το εύρος των αμοιβαίων δεσμεύσεων που συζητούνται μεταξύ των δύο πλευρών. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνεται ρητή επαναβεβαίωση από την Τεχεράνη ότι δεν θα αναπτύξει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, δέσμευση των δύο πλευρών να επιλύσουν το ζήτημα της διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, και έναρξη συνομιλιών για το μέλλον του προγράμματος εμπλουτισμού και τις ενεργειακές ανάγκες του Ιράν. Παράλληλα, προβλέπεται η διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις, να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να μην ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή κατά το διάστημα των συνομιλιών. Από την πλευρά του, το Ιράν αναλαμβάνει την υποχρέωση να διασφαλίσει την ελεύθερη και ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ για μια περίοδο 60 ημερών, χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων περιορισμών, ενώ η Ουάσιγκτον θα καταστήσει διαθέσιμα προς χρήση τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία με την έναρξη εφαρμογής του μνημονίου. Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι, σε περίπτωση επίτευξης οριστικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την περιοχή εντός 30 ημερών και θα προχωρήσουν στην πλήρη άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, ενώ περιλαμβάνεται και η δημιουργία ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάκαμψη της χώρας.
Παρότι οι προοπτικές που ανοίγονται είναι ευοίωνες, η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ παραμένει ένα εξαιρετικά απαιτητικό εγχείρημα, γεγονός που εισάγει έναν σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας στις αγορές. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αρχικά ότι η θαλάσσια οδός έχει ήδη ανοίξει, ωστόσο στη συνέχεια διευκρίνισε ότι η πλήρης επαναλειτουργία θα πραγματοποιηθεί μετά την τελετή υπογραφής στη Γενεύη την Παρασκευή, δημιουργώντας ένα χρονικό περιθώριο έως τότε. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ζητεί από το Ιράν να απομακρύνει τις νάρκες που φέρεται να έχει τοποθετήσει στην περιοχή, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής ναυσιπλοΐα, ενώ αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η κυκλοφορία θα μπορούσε να επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς μέσα σε περίπου 30 ημέρες, εφόσον το Ιράν κινηθεί άμεσα. Ωστόσο, ο ανώτερος μηχανικός του RAND Corporation, Σκοτ Σάβιτς, προειδοποίησε ότι η διαδικασία αποναρκοθέτησης θα είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτητική, καθώς το Ιράν θεωρείται πολύ αποτελεσματικό στην τοποθέτηση ναρκών, ενώ η εξουδετέρωση και η απομάκρυνσή τους προϋποθέτουν υψηλή τεχνογνωσία, εξειδικευμένο εξοπλισμό και σημαντικούς οικονομικούς πόρους, χωρίς να είναι βέβαιο ότι η Τεχεράνη διαθέτει ακριβή στοιχεία για όλες τις θέσεις όπου έχουν τοποθετηθεί νάρκες. Η Ουάσιγκτον, πάντως, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσης εμπλοκής, υποστηρίζοντας ότι γνωρίζει πλέον τις περιοχές όπου έχουν τοποθετηθεί οι νάρκες, και εκτιμώντας ότι ακόμη και η απομάκρυνση περιορισμένου αριθμού ναρκών σε κρίσιμα σημεία θα μπορούσε να επιτρέψει τη δημιουργία ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων, επιταχύνοντας την επιστροφή της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα με τις τεχνικές προκλήσεις, ωστόσο, σημαντικές πολιτικές επιφυλάξεις διατηρεί και το Ισραήλ, γεγονός που ρίχνει σκιά στη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της συμφωνίας. Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν κρατήσει αποστάσεις τόσο από την εκεχειρία του Απριλίου όσο και από τη νέα αμερικανοϊρανική συμφωνία, δημιουργώντας ερωτήματα για την πλήρη αποδοχή της. Την Τρίτη, μάλιστα, ισραηλινά drones πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον οχημάτων στον νότιο Λίβανο, με αποτέλεσμα θύματα, και ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια σπάνια δημόσια επίπληξη των ισραηλινών στρατιωτικών ενεργειών. Η στάση αυτή αντικατοπτρίζεται και στην κοινή γνώμη του Ισραήλ, καθώς δημοσκόπηση της ισραηλινής δημόσιας ραδιοτηλεόρασης Kan δείχνει ότι μόλις το 18% των πολιτών στηρίζει τη συμφωνία, ενώ το 55% δηλώνει αντίθετο, και περίπου το 70% των ερωτηθέντων συνεχίζει να θεωρεί το Ιράν σοβαρή απειλή για την ασφάλεια του κράτους. Οι αντιδράσεις αυτές υπογραμμίζουν τη βαθιά πολιτική πολυπλοκότητα που περιβάλλει την υπόθεση και τις δυσκολίες που ενδέχεται να προκύψουν στην πορεία.
Στο μέτωπο των θεμελιωδών μεγεθών της αγοράς πετρελαίου, οι επενδυτές παρακολουθούν στενά και τα νεότερα στοιχεία για την παγκόσμια ζήτηση, τα οποία προσθέτουν ακόμη περισσότερες παραμέτρους στην εξίσωση. Στην Κίνα, η επεξεργασία αργού πετρελαίου υποχώρησε κατά 9,1% τον Μάιο σε ετήσια βάση, φθάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν τεσσάρων ετών, μια ένδειξη ότι τα διυλιστήρια άρχισαν να χρησιμοποιούν τα αποθέματα που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης, γεγονός που ερμηνεύεται ως σημάδι αποδυνάμωσης της ζήτησης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, από την άλλη πλευρά, τα στοιχεία του Αμερικανικού Ινστιτούτου Πετρελαίου έδειξαν ότι τα αποθέματα αργού μειώθηκαν κατά 8,3 εκατομμύρια βαρέλια την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 12 Ιουνίου, σημαντικά περισσότερο από τις προβλέψεις των αναλυτών για μείωση 4,6 εκατομμυρίων βαρελιών, μια ένδειξη που αντισταθμίζει τις ανησυχίες για τη ζήτηση και στηρίζει τις τιμές. Οι αγορές αναμένουν πλέον τα επίσημα στοιχεία της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, τα οποία ενδέχεται να καθορίσουν την επόμενη κίνηση των τιμών. Με την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας στη Γενεύη την Παρασκευή να θεωρείται το επόμενο κρίσιμο ορόσημο, οι επενδυτές θα παρακολουθούν στενά την πορεία των εξαγωγών του Ιράν, τις εξελίξεις γύρω από την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ και τις πολιτικές αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή. Η τρέχουσα εικόνα δείχνει ότι η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει ένα μεγάλο μέρος της γεωπολιτικής αποκλιμάκωσης, με αποτέλεσμα το πετρέλαιο να μη συνεχίζει την απότομη πτωτική του πορεία, αλλά να σταθεροποιείται κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι για τον δείκτη Brent, ενώ οι ασιατικές αγορές διατηρούν το θετικό τους πρόσημο χωρίς να επαναλαμβάνουν το αρχικό ράλι, σε αναμονή των επόμενων εξελίξεων.
