Στο άρθρο του στους Financial Times, με τίτλο «Οι δύσκολες επιλογές της Ευρώπης για την Τεχνητή Νοημοσύνη», ο Μάριο Ντράγκι υποστηρίζει ότι η Ευρώπη μπορεί να αξιοποιήσει την AI για να ενισχύσει την ανάπτυξή της χωρίς να θυσιάσει ούτε την κυριαρχία ούτε το κοινωνικό της μοντέλο.
Η βασική του θέση είναι ότι η Ευρώπη δεν μπορεί σήμερα να ανταγωνιστεί ευθέως τις ΗΠΑ και την Κίνα στα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ή στην παραγωγή προηγμένων μικροτσίπ. Διαθέτει όμως ένα στρατηγικό πλεονέκτημα: τα δεδομένα της.
Η Ευρώπη έχει τεράστιο απόθεμα δημόσιων, υγειονομικών, στατιστικών και βιομηχανικών δεδομένων. Η αξία της ευρωπαϊκής οικονομίας δεδομένων εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 800 δισ. ευρώ — πάνω από το 5% του ΑΕΠ — έως το 2030. Για να αξιοποιηθούν, όμως, αυτά τα δεδομένα πρέπει να αποθηκεύονται και να επεξεργάζονται σε υποδομές που βρίσκονται στην Ευρώπη και, τουλάχιστον για τις πιο ευαίσθητες εφαρμογές, τελούν υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.
Το πρόβλημα της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σήμερα λιγότερο από το 5% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για AI, ενώ οι ΗΠΑ περίπου 75%. Το έλλειμμα σε συμβατική δυναμικότητα κέντρων δεδομένων υπολογίζεται ήδη στα 3 GW και αναμένεται να φτάσει τα 14 GW μέχρι το 2030.
Εάν το κενό δεν καλυφθεί, ο Ντράγκι βλέπει δύο κινδύνους:
- Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να καθυστερήσουν την υιοθέτηση της AI, επειδή δεν θα μπορούν να κρατήσουν τα δεδομένα τους στην Ευρώπη.
- Η υπολογιστική ισχύς να παραμείνει ακριβή, αποκλείοντας μικρότερες επιχειρήσεις και λιγότερο κερδοφόρες εφαρμογές.
Προειδοποιεί επίσης ότι η εξάρτηση από αμερικανικές ή κινεζικές εταιρείες μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης. Μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση, για παράδειγμα, θα μπορούσε να συνδέσει την πρόσβαση στα ισχυρότερα μοντέλα AI με αλλαγές στην ευρωπαϊκή ψηφιακή νομοθεσία ή φορολογία.
Γιατί δεν κατασκευάζονται περισσότερα ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων
Υπάρχουν σοβαρά πρακτικά εμπόδια:
- Στις ΗΠΑ ένα data center χρειάζεται περίπου 24 μήνες για να κατασκευαστεί, ενώ στη Γερμανία περίπου 42 μήνες, λόγω αδειοδοτήσεων και καθυστερήσεων στη σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο.
- Το υψηλό ενεργειακό κόστος κάνει την κατασκευή και λειτουργία έως και δύο φορές ακριβότερη σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με την Κίνα.
- Η ευρωπαϊκή ζήτηση είναι κατακερματισμένη μεταξύ εκατομμυρίων επιχειρήσεων, οι οποίες δεν αναλαμβάνουν εύκολα πολυετείς δεσμεύσεις αγοράς υπολογιστικής ισχύος.
Η πρόταση του Ντράγκι
Οι μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρέπει να δημιουργήσουν κοινοπραξίες και να συγκεντρώσουν τις επιμέρους ανάγκες τους σε μεγάλα, πολυετή συμβόλαια. Με αυτά τα εγγυημένα συμβόλαια, οι επενδυτές θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν νέα ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων.
Ως παράδειγμα αναφέρει τη συνεργασία εταιρειών όπως οι ASML, Capgemini και Amadeus, οι οποίες έχουν δεσμευτεί να αγοράζουν για πολλά χρόνια υπολογιστική ισχύ από τη γαλλική Mistral. Στόχος είναι να στηριχθεί η δημιουργία ευρωπαϊκής δυναμικότητας 1 GW έως το 2030.
Παράλληλα, τα νέα κέντρα δεδομένων πρέπει:
- να τροφοδοτούνται με καθαρή ενέργεια,
- να κατασκευάζονται μακριά από περιοχές με έλλειψη νερού και ηλεκτρικής ισχύος,
- να πληρώνουν δίκαιο μερίδιο για την επιβάρυνση των δικτύων,
- να επιστρέφουν οφέλη στις τοπικές κοινωνίες, μέσω πόρων στους δήμους ή μειωμένων λογαριασμών ενέργειας.
Το κεντρικό μήνυμα
Ο Ντράγκι προτείνει έναν ενάρετο κύκλο:
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεσμεύονται να αγοράζουν υπολογιστική ισχύ → οι δεσμεύσεις χρηματοδοτούν ευρωπαϊκά data centers → μειώνεται το κόστος → επιταχύνεται η υιοθέτηση της AI → αυξάνεται η παραγωγικότητα → δημιουργούνται περισσότερες επενδύσεις και ευρωπαϊκά μοντέλα AI.
Παράλληλα, ο ανταγωνισμός μεταξύ περισσότερων ευρωπαϊκών παρόχων και η προοδευτική φορολογία μπορούν να εμποδίσουν τη συγκέντρωση του πλούτου σε μια νέα τεχνολογική ολιγαρχία.
Το συμπέρασμά του είναι σαφές: η Ευρώπη δεν είναι υποχρεωμένη να επιλέξει ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, την ψηφιακή κυριαρχία και τις κοινωνικές της αξίες. Μπορεί να αποκτήσει ισχυρή τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να παραδώσει τα δεδομένα, τις υποδομές και την εξουσία της σε λίγους τεχνολογικούς ομίλους.
Πηγή: Financial Times
