Η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική ρητορική και την εφαρμοσμένη διπλωματία σπάνια υπήρξε τόσο χαοτική όσο στην περίπτωση των πρόσφατων χειρισμών της Ουάσιγκτον απέναντι στην Τεχεράνη.
Από τις αρχές της άνοιξης, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εγκλωβιστεί σε ένα ιδιότυπο επικοινωνιακό μοτίβο, επαναλαμβάνοντας με στερεοτυπική συχνότητα ότι μια συμφωνία με το Ιράν βρίσκεται «πολύ κοντά».
Η συστηματική ανατομή αυτών των δηλώσεων σε βάθος χρόνου, ωστόσο, αποκαλύπτει μια κραυγαλέα αναντιστοιχία ανάμεσα στις θριαμβευτικές προεδρικές προβλέψεις και το απόλυτο τέλμα που επικρατεί στο διπλωματικό πεδίο.
Η στρατηγική της δημιουργίας εντυπώσεων ξεκίνησε δυναμικά στις 23 Μαρτίου, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «σημαντικά σημεία συμφωνίας» και για μια σχεδόν πλήρη σύγκλιση θέσεων. Στο πλαίσιο μιας μάλλον απλοϊκής προσέγγισης της ιρανικής ψυχολογίας, έσπευσε να προσθέσει πως η Τεχεράνη «επιθυμεί απεγνωσμένα μια συμφωνία». Αυτή η απόπειρα παρουσίασης του αντιπάλου ως αδύναμου κατέρρευσε σχεδόν αμέσως, καθώς επίσημες ιρανικές πηγές προχώρησαν σε κατηγορηματικές διαψεύσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπήρχαν καν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη.
Η κορύφωση αυτής της τακτικής σημειώθηκε στις 7 Απριλίου, στις παραμονές του Ορθόδοξου Πάσχα, όταν ο Τραμπ έθεσε για πρώτη φορά ένα συγκεκριμένο, αλλά τελικά αυθαίρετο, χρονοδιάγραμμα. Ανακοινώνοντας μια υποτιθέμενη εκεχειρία, δήλωσε με αυτοπεποίθηση ότι απαιτούνται μόλις «δύο εβδομάδες» για την οριστικοποίηση του πλαισίου. Αυτό το ορόσημο των δεκαπέντε ημερών αποδείχθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα για έναν ατέρμονο κύκλο αναβολών και επαναδιατυπώσεων που θα κυριαρχούσε καθ’ όλη τη διάρκεια του μήνα.
Κατά τη διάρκεια του Απριλίου, η προεδρική ρητορική αυτονομήθηκε πλήρως από τα γεγονότα. Σε μια σειρά από δημόσιες τοποθετήσεις, συνεντεύξεις και αναρτήσεις, η συμφωνία παρουσιαζόταν ως «έτοιμη να κλείσει», οι συνομιλίες υποτίθεται πως βρίσκονταν στην «τελική φάση» και οι εκκρεμότητες χαρακτηρίζονταν ως «ελάχιστες διαφορές». Φτάνοντας μάλιστα στο απόγειο της υπερβολής, ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι το Ιράν «έχει συμφωνήσει σε όλα». Στην πραγματικότητα, καμία από αυτές τις διαβεβαιώσεις δεν μετουσιώθηκε σε πράξη. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη δεν παρήγαγαν ούτε ένα κοινό ανακοινωθέν, ούτε ένα προσχέδιο, αφήνοντας τις αμερικανικές θριαμβολογίες να αιωρούνται στο κενό.
Η έλευση του Μαΐου ανάγκασε την αμερικανική ηγεσία σε μια προσωρινή και ελεγχόμενη επαφή με την πραγματικότητα. Αν και αρχικά ο Τραμπ επέμεινε ότι το τέλος της σύγκρουσης «δεν θα αργήσει», στη συνέχεια υποχρεώθηκε να ψελλίσει μια σπάνια παραδοχή αποτυχίας. Αναγνώρισε ότι οι προηγούμενες εκτιμήσεις του είχαν πέσει έξω, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως υπήρξαν στιγμές που η κυβέρνηση νόμιζε ότι βρισκόταν κοντά, αλλά τελικά η συμφωνία δεν επιτεύχθηκε.
Αυτή η αναλαμπή ρεαλισμού αποδείχθηκε βραχύβια. Χωρίς να αλλάξει τίποτα στην ουσία των διαπραγματεύσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος επέστρεψε γρήγορα στην πεπατημένη οδό της αισιοδοξίας, ανακυκλώνοντας τις ίδιες εκφράσεις περί «τελικής φάσης» και «άμεσης ολοκλήρωσης». Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης που καταγράφουν τη δραστηριότητά του, το μοτίβο αυτό έχει επαναληφθεί δεκάδες φορές μέσα σε ένα δίμηνο. Πρόκειται για μια κυκλική στρατηγική: παραγωγή θετικών προσδοκιών, αβάσιμες διαβεβαιώσεις για πρόοδο και διαρκής μετάθεση μιας επιτυχίας που θεωρείται απλώς «θέμα χρόνου».
Χρησιμοποιήστε τα πλήκτρα βέλους πάνω και κάτω για να αλλάξετε το μέγεθος του πίνακα του πλαισίου meta box.
Η ανάλυση αυτής της δίμηνης επικοινωνιακής εκστρατείας οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα. Η υποτιθέμενη συμφωνία δεν βρίσκεται σήμερα ούτε ένα βήμα πιο κοντά απ’ ό,τι βρισκόταν στις αρχές της άνοιξης. Η επίμονη επανάληψη μιας ανύπαρκτης διπλωματικής σύγκλισης δεν εξυπηρετεί την εξωτερική πολιτική, αλλά την εσωτερική πολιτική κατανάλωση, μετατρέποντας μια σύνθετη γεωπολιτική κρίση σε ένα διαρκές, αλλά κενό περιεχομένου, επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
