Σε περισσότερες από 50 πόλεις, κοινωνικά κινήματα αντιπαρέβαλαν στην επίσημη γιορτή της ανεξαρτησίας το αίτημα για στέγη, αξιοπρεπή εργασία, ισότητα και ζωή χωρίς βία.
Την ώρα που η Βραζιλία γιόρταζε 204 χρόνια από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της, μια διαφορετική πομπή κατέκλυζε τους δρόμους. Στις 7 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε για 32η φορά το Grito dos Excluídos e Excluídas — η «Κραυγή των Αποκλεισμένων». Σε περισσότερες από 50 πόλεις και σε όλες τις περιοχές της χώρας, άνθρωποι που συνήθως μένουν έξω από τις επίσημες τελετές έθεσαν ένα απλό και βαθιά πολιτικό ερώτημα: ποιος μπορεί να θεωρείται πραγματικά ελεύθερος όταν δεν διαθέτει σπίτι, αξιοπρεπή εργασία, τροφή ή προστασία από τη βία;
Η φετινή κινητοποίηση συνέδεσε την κοινωνική δικαιοσύνη με την υπεράσπιση της ζωής και της εθνικής κυριαρχίας. Το κεντρικό σύνθημα ήταν: «Για την υπεράσπιση της Γης, της Ειρήνης και της Στέγης, υψώνουμε τη φωνή: Γυναίκες Ζωντανές και Κυριαρχία!». Πορείες, πανό, θεατρικά δρώμενα, θρησκευτικές τελετές και συλλογικά γεύματα έδωσαν στη μέρα τον χαρακτήρα μιας εναλλακτικής λαϊκής γιορτής ανεξαρτησίας.
Μια παράδοση απέναντι στην επίσημη παρέλαση
Το Grito dos Excluídos γεννήθηκε τη δεκαετία του 1990 ως αντιστικτική παρέμβαση στην επίσημη 7η Σεπτεμβρίου. Δεν απορρίπτει την έννοια της ανεξαρτησία διεκδικεί να της δώσει κοινωνικό περιεχόμενο. Κάθε χρόνο αγροτικά και αστικά κινήματα, συνδικάτα, οργανώσεις της Εκκλησίας και της κοινωνίας των πολιτών χρησιμοποιούν την ημέρα για να φωτίσουν όσους δεν χωρούν στην πανηγυρική εικόνα του έθνους.
Σύμφωνα με το εθνικό πρακτορείο Agência Brasil, οι φετινές δράσεις οργανώθηκαν σε περισσότερες από 50 πόλεις. Ρεπορτάζ από το Σάο Πάολο ανέφερε ακόμη ευρύτερη γεωγραφική εξάπλωση, σε 62 πόλεις, 24 πολιτείες και την ομοσπονδιακή περιφέρεια. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, των μαύρων, των αυτοχθόνων, των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, των μεταναστών, των ηλικιωμένων και των αστέγων, μαζί με συνδικάτα και κινήματα κατοικίας.
«Γυναίκες Ζωντανές»: Οι γυναικοκτονίες στο επίκεντρο
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε φέτος στη βία κατά των γυναικών και στην αύξηση των γυναικοκτονιών. Στο Σάο Πάολο, όπου το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκε ιστορικό υψηλό γυναικοκτονιών, οι διαδηλωτές κατήγγειλαν τόσο την πολιτειακή κυβέρνηση του Tarcísio de Freitas όσο και τη δημοτική αρχή του Ricardo Nunes για ανεπαρκή προστασία και περικοπές σε υπηρεσίες υποστήριξης γυναικών.
Το αίτημα «Mulheres Vivas» — «Γυναίκες Ζωντανές» δεν λειτούργησε ως μία ακόμη θεματική διεκδίκηση, αλλά ως ηθικός πυρήνας ολόκληρης της κινητοποίησης. Η ανεξαρτησία, υποστήριξαν οι συμμετέχοντες, δεν έχει ουσιαστικό νόημα εάν μια γυναίκα δεν μπορεί να ζει χωρίς τον φόβο της έμφυλης βίας ή εάν το κράτος αποσύρει τις δομές που θα μπορούσαν να την προστατεύσουν.
Στέγη, γη, υγεία, παιδεία και τέλος στο 6×1
Το εύρος των αιτημάτων αποτύπωσε τις πολλές όψεις του κοινωνικού αποκλεισμού: προσιτή και αξιοπρεπής κατοικία, αγροτική μεταρρύθμιση, ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, υπεράσπιση του δημόσιου συστήματος υγείας SUS, καταπολέμηση του ρατσισμού και της ΛΟΑΤΚΙφοβίας, προστασία του περιβάλλοντος και αντιμετώπιση της αστυνομικής βίας. Κεντρικό εργατικό αίτημα αποτέλεσε επίσης η οριστική κατάργηση της κλίμακας 6×1, του συστήματος έξι ημερών εργασίας για μία ημέρα ανάπαυσης.
Στο Σάο Πάολο, η συγκέντρωση στην Praça da Sé άρχισε με κοινοτικό πρωινό για ανθρώπους σε κατάσταση ευαλωτότητας. Περίπου 2.000 άνθρωποι έλαβαν τρόφιμα πριν από την πορεία, η οποία ολοκληρώθηκε με λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό αφιερωμένη στους αστέγους. Στο Ρίο ντε Τζανέιρο, η πορεία πέρασε από την Avenida Presidente Vargas μετά την επίσημη παρέλαση, ενώ η Σχολή Λαϊκού Θεάτρου παρουσίασε πολιτικά δρώμενα εμπνευσμένα από την κληρονομιά του Θεάτρου του Καταπιεσμένου του Augusto Boal.
Η ελευθερία ως καθημερινό δικαίωμα
Η ισχυρότερη εικόνα της ημέρας ήταν η συνύπαρξη δύο Βραζιλιών. Από τη μία, η επίσημη χώρα των στρατιωτικών παρελάσεων, των σημαιών και των λόγων περί κυριαρχίας. Από την άλλη, η χώρα των ανθρώπων που απειλούνται με έξωση, εργάζονται έξι ημέρες την εβδομάδα, στερούνται βασικές υπηρεσίες ή θρηνούν θύματα κρατικής και έμφυλης βίας.
Οι διοργανωτές δεν αμφισβήτησαν ότι η Βραζιλία έγινε ανεξάρτητο κράτος το 1822. Αμφισβήτησαν όμως ότι η πολιτική ανεξαρτησία αρκεί από μόνη της. Για τα κοινωνικά κινήματα, η εθνική ελευθερία παραμένει ανολοκλήρωτη όσο μεγάλα τμήματα της κοινωνίας εξακολουθούν να μην έχουν «φωνή και θέση», όπως σημείωσε η πανεπιστημιακός Altaci Kokama.
Η 32η «Κραυγή των Αποκλεισμένων» μετέτρεψε έτσι την επέτειο από τελετουργία μνήμης σε δημόσια δοκιμασία της δημοκρατίας. Διότι η πιο ουσιαστική ανεξαρτησία δεν μετριέται μόνο από το εάν μια χώρα αποφασίζει χωρίς ξένες επιβολές. Μετριέται και από το εάν οι πολίτες της μπορούν να ζουν με στέγη, ασφάλεια, υγεία, μόρφωση, αξιοπρεπή εργασία και ίσα δικαιώματα. Και αυτή η ανεξαρτησία, είπαν οι «αποκλεισμένοι», δεν έχει ακόμη κατακτηθεί.
Πηγή: thesocialist
