Επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, η αντιμετώπιση του πληθωρισμού και της ακρίβειας αναδεικνύεται στο πιο επίμονο και πολιτικά ακανθώδες μέτωπο για το κυβερνητικό επιτελείο.
Παρά τις θεσμικές παρεμβάσεις, τους ελέγχους στην αγορά και την εφαρμογή εργαλείων όπως το «καλάθι του νοικοκυριού», η πραγματικότητα της περιόδου 2019–2026 αποτυπώνει μια βαθιά ανισορροπία, καθώς το κόστος ζωής στα βασικά αγαθά αυξήθηκε με ρυθμό αισθητά ταχύτερο από τη θετική μεταβολή των μισθών.
Η ψαλίδα μεταξύ μισθών και κόστους διαβίωσης
Τα επίσημα στοιχεία από τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ αποκαλύπτουν το μέγεθος της πίεσης που υφίστανται τα ελληνικά νοικοκυριά. Ένα ενδεικτικό καλάθι βασικών προϊόντων, το οποίο το 2019 κόστιζε 38,63 ευρώ, έφτασε το 2026 να κοστίζει 62,06 ευρώ. Η μεταβολή αυτή μεταφράζεται σε μια επιβάρυνση της τάξης των 23,43 ευρώ, δηλαδή σε μια καθαρή αύξηση 60,7% μέσα σε μία επταετία.
Στον αντίποδα, ο κατώτατος μεικτός μισθός σημείωσε άνοδο από τα 650 ευρώ στα 920 ευρώ μηνιαίως, καταγράφοντας μια ενίσχυση της τάξης των 270 ευρώ ή περίπου 41,5%. Αν και η ονομαστική αύξηση των αποδοχών είναι υπαρκτή, υπολείπεται σημαντικά από την ταχύτητα των ανατιμήσεων στα ράφια. Αυτή η απόκλιση των 19,2 ποσοστιαίων μονάδων εξηγεί με απόλυτο τρόπο γιατί η αίσθηση της οικονομικής στενότητας παραμένει έντονη στην καθημερινότητα των πολιτών, παρά τις διαδοχικές εισοδηματικές ενισχύσεις.
Η γεωγραφία των ανατιμήσεων στα βασικά είδη
Η ακρίβεια δεν έπληξε δευτερεύουσες καταναλωτικές συνήθειες, αλλά χτύπησε τον πυρήνα της διατροφικής αλυσίδας των νοικοκυριών, με τα προϊόντα πρώτης ανάγκης να οδηγούν την κούρσα των αυξήσεων. Οι πατάτες, ένα από τα πιο παραδοσιακά και φθηνά είδη του ελληνικού τραπεζιού, σχεδόν διπλασίασαν την τιμή τους, με τη συσκευασία των πέντε κιλών να εκτινάσσεται από τα 3,59 ευρώ στα 7,10 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 97,8%.
Παρόμοια επιβαρυντική εικόνα παρουσιάζει και η αγορά των κρεατικών. Το χοιρινό χωρίς κόκκαλο σημείωσε αύξηση 84,3%, φτάνοντας τα 8 ευρώ το κιλό από 4,34 ευρώ, ενώ το αρνί ακολούθησε με άνοδο 79,2%, ανεβαίνοντας από τα 7,70 ευρώ στα 13,80 ευρώ το κιλό.
Στα γαλακτοκομικά και τα κηπευτικά προϊόντα, το νωπό πλήρες γάλα ακρίβυνε κατά 71,7%, φτάνοντας το 1,82 ευρώ το λίτρο από 1,06 ευρώ, και η φέτα βαρελιού σημείωσε άνοδο 60%, αγγίζοντας τα 12,30 ευρώ το κιλό. Παράλληλα, το μαρούλι κατέγραψε αύξηση 78,8%, με την τιμή ανά τεμάχιο να διαμορφώνεται πλέον στα 0,93 ευρώ από 0,52 ευρώ.
Οριζόντια διάχυση και πολιτικός αντίκτυπος
Το φαινόμενο δεν περιορίστηκε σε λίγα προϊόντα, αλλά απέκτησε οριζόντια χαρακτηριστικά. Το ρύζι καρολίνα αυξήθηκε κατά 52,9%, τα αναψυκτικά τύπου cola κατά 53,5%, ενώ το λευκό κρασί Μοσχοφίλερο κατέγραψε άνοδο 73,3%, αγγίζοντας τα 7 ευρώ από τα 4,04 ευρώ. Ακόμη και τα είδη που επέδειξαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, όπως τα αυγά, το αλεύρι και η ζάχαρη άχνη, κινήθηκαν ανοδικά με αυξήσεις από 10,5% έως 13,4%, επιβεβαιώνοντας ότι οι πληθωριστικές πιέσεις διαχύθηκαν σε όλο το φάσμα της αγοράς.
Το κυβερνητικό επιτελείο αποδίδει διαχρονικά την εκτόξευση των τιμών στο εξωγενές περιβάλλον, επικαλούμενο τις διεθνείς κρίσεις, την ενεργειακή αστάθεια, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το γενικότερο πληθωριστικό κύμα που σάρωσε την Ευρώπη. Ωστόσο, η μακρά διάρκεια του φαινομένου και η σταθεροποίηση των τιμών σε τόσο υψηλά επίπεδα εντείνουν την κριτική από την πλευρά των καταναλωτών και της αντιπολίτευσης, οι οποίοι επισημαίνουν ότι τα αναχώματα που επιστρατεύτηκαν δεν αποδείχθηκαν επαρκή για να ανακόψουν το κύμα της εγχώριας ακρίβειας.
