Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2025, η τηλεργασία στην Ευρωπαϊνη Ένωση εμφανίζει έντονες ανισότητες, δημιουργώντας ένα ξεκάθαρο περιφερειακό χάσμα ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο.
Ενώ στη Φινλανδία ένας στους πέντε εργαζόμενους, ποσοστό 20,5%, εργάζεται συνήθως από το σπίτι, στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 2,3%, δηλαδή ένας στους 43.
Ακόμη χαμηλότερα κινούνται η Ρουμανία με 1,3%, η Βουλγαρία με 1,4% και η Βόρεια Μακεδονία με 1,9%. Στον αντίποδα, η Ιρλανδία ακολουθεί με 19,2%, ενώ το Βέλγιο, η Γερμανία και η Μάλτα συγκεντρώνουν ποσοστά άνω του 12%. Οι μεγάλες οικονομίες της ΕΕ παρουσιάζουν επίσης έντονες διαφορές, με τη Γερμανία στο 13%, τη Γαλλία στο 11%, την Ισπανία στο 7,9% και την Ιταλία στο 2,7%.
Τρεις κύριοι παράγοντες ερμηνεύουν αυτές τις ανισορροπίες σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή έρευνας της EBRD Cevat Giray Aksoy.
Πρώτον, η δομή της απασχόλησης: χώρες με ισχυρή παρουσία στους τομείς της τεχνολογίας πληροφοριών, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, των επαγγελματικών υπηρεσιών και της δημόσιας διοίκησης έχουν μεγαλύτερη διείσδυση της τηλεργασίας, ενώ χώρες όπου κυριαρχούν η μεταποίηση, η γεωργία, οι κατασκευές, ο τουρισμός και το λιανικό εμπόριο εμφανίζουν πολύ χαμηλά ποσοστά, καθώς οι συγκεκριμένες εργασίες δεν μπορούν να εκτελεστούν εξ αποστάσεως.
Δεύτερον, η κουλτούρα του χώρου εργασίας: στις χώρες όπου η εργασία οργανώνεται με βάση την αυτονομία και την εμπιστοσύνη, η τηλεργασία είναι πιο διαδεδομένη, ενώ εκεί όπου επικρατούν νόρμες προσωπικής εποπτείας και συντονισμού πρόσωπο με πρόσωπο τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά. Τρίτον, η ζήτηση από τους ίδιους τους εργαζόμενους, καθώς η εξοικονόμηση χρόνου μετακίνησης – κατά μέσο όρο 72 λεπτά την ημέρα – και η μεγαλύτερη ευελιξία, ειδικά για γονείς και όσους μένουν μακριά από την εργασία τους, αποτελούν ισχυρά κίνητρα.
Σε αυτά προστίθενται η ψηφιακή υποδομή και η νομοθεσία, καθώς χώρες όπως η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία παρέχουν στους εργαζόμενους το δικαίωμα να ζητήσουν τηλεργασία.
Πέρα όμως από το περιφερειακό χάσμα, η τηλεργασία κρύβει και μια λιγότερο ορατή πλευρά που αφορά στους νέους εργαζόμενους. Μελέτη της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης διαπιστώνει ότι η άνοδος της εξ αποστάσεως εργασίας έχει κάνει τις επιχειρήσεις πιο απρόθυμες να προσλάβουν νέους, άπειρους πτυχιούχους, επειδή είναι δύσκολο να τους καθοδηγήσουν και να τους εκπαιδεύσουν από μακριά. Το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων αποφοίτων κολεγίων σε θέσεις εργασίας που επιτρέπουν την τηλεργασία αυξήθηκε κατά περίπου 1% την περίοδο 2022-2024 σε σύγκριση με την περίοδο 2017-2019, ενώ σε θέσεις που απαιτούν φυσική παρουσία, όπως η νοσηλευτική, η διαφορά ήταν ελάχιστη. Ενδεικτικά, όταν μια μεγάλη εταιρεία τεχνολογίας πέρασε σε καθεστώς τηλεργασίας, προσέλαβε λιγότερους άπειρους και περισσότερους έμπειρους εργαζόμενους, ενώ όταν άνοιξαν ξανά τα γραφεία, η εταιρεία επέστρεψε σε νεότερες προσλήψεις, αλλά συνέχισε να προτιμά πιο έμπειρους για τις ομάδες που δούλευαν εξ αποστάσεως. Έτσι, η τηλεργασία, παρότι προσφέρει ευελιξία και εξοικονόμηση χρόνου, φαίνεται να δημιουργεί νέα εμπόδια για την επαγγελματική ένταξη των νέων, καθώς εκτιμάται ότι ευθύνεται για σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης της ανεργίας στους νέους πτυχιούχους από την πανδημία και μετά.
