Τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται μπροστά σε ένα νέο κύμα ακρίβειας, καθηλωμένων μισθών και χρέους.
Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι:
- Οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι σε άλλες εποχές
- Η ακρίβεια σαρώνει
- Έρχονται νέες αυξήσεις σε όλο το φάσμα της αγοράς
- Το ιδιωτικό χρέος μεγαλώνει
Ένα μέρος της εικόνας αποκαλύπτει η νέα τριμηνιαία έκθεση που εκπονήθηκε από το IOBE με υποστήριξη της Cepal. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι:
Το συνολικό ιδιωτικό χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία ανήλθε σε 407,6 δισ. ευρώ στο γ’ τρίμηνο 2025, ή ποσοστό 164% του ΑΕΠ. Μάλιστα 235,6 δισ. βρίσκονται σε καθυστέρηση.
Οι πραγματικοί μισθοί δεν ανεβαίνουν όσο οι ονομαστικοί, ενώ τα στοιχεία δείχνουν πως δεν ανεβαίνουν και καθόλου. Η αύξηση στον ονομαστικό κατώτατο μισθό την τετραετία 2022-2025 έχει υπερκαλύψει την αύξηση στο γενικό επίπεδο των τιμών την ίδια περίοδο, ωστόσο υπολείπεται του πληθωρισμού σε ορισμένα είδη πρώτης ανάγκης. Αντίθετα, ο μέσος πραγματικός μισθός των πλήρως απασχολούμενων στον ιδιωτικό τομέα έχει μειωθεί.
Σε πραγματικούς όρους, ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα συγκλίνει ολοένα και περισσότερο στον μέσο μισθό τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα, κατά την περίοδο 2022-2025, ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σωρευτικά κατά 32,7%, ενώ το γενικό επίπεδο τιμών έχει αυξηθεί σωρευτικά κατά 20,6% την ίδια περίοδο. Επικεντρωνόμενοι στο τελευταίο έτος, το 2025, το γενικό επίπεδο των τιμών έχει αυξηθεί κατά 3,2 π.μ. λιγότερο από τον κατώτατο μισθό. Ωστόσο, παρατηρείται υψηλότερος πληθωρισμός σε είδη πρώτης ανάγκης τα οποία και πλήττουν την αγοραστική δύναμη των πλέον ευάλωτων καταναλωτών, όπως είναι οι χαμηλόμισθοι. Ενδεικτικά, ο σωρευτικός πληθωρισμός για τρόφιμα την περίοδο 2022-2025 ήταν της τάξης του 31,3%, παραπλήσιος της αύξησης του ονομαστικού κατώτατου μισθού, ενώ για το 2025 μόνο, η αύξηση τιμών στα ενοίκια ήταν 10%, υψηλότερη της αύξησης του κατώτατου μισθού για το ίδιο έτος. Για τον σκοπό αυτό, ήταν απαραίτητη η λήψη μέτρων πολιτικής για στοχευμένες εισοδηματικές μεταβιβάσεις προς τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά. Ενώ οι μεταβολές στον κατώτατο μισθό τα τελευταία έτη έχουν καλύψει τις αυξήσεις στο γενικό επίπεδο τιμών, δεν παρατηρείται το ίδιο και για τους μέσους μισθούς στην οικονομία. Ενδεικτικά, ο πραγματικός μέσος μισθός, σε συνέχεια σωρευτικής ανόδου κατά 25% την περίοδο 2000-2009, κατέγραψε συστηματική υποχώρηση την περίοδο 2010-2023, σωρευτικά κατά 30%, με αποτέλεσμα το 2023 να παραμένει σε πραγματικούς όρους 12,4% χαμηλότερος από το 2000. Αντίθετα, σε πραγματικούς όρους, ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα το 2023 καταγράφεται 5,9% υψηλότερα από τον αντίστοιχο του 2000. Αυτό συνεπάγεται ολοένα και μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ του κατώτατου και του μέσου μισθού, σε πραγματικούς όρους τα τελευταία χρόνια.
Έρχονται νέες αυξήσεις
Με το Πάσχα να βρίσκεται λίγες μέρες μακρυά οι καταναλωτές διαπιστώνουν το μέγεθος των αυξήσεων στην αγορά, ενώ νέο κύμα ανατιμήσεων αναμένεται στα σούπερ μάρκετ και σε όλη την αγορά τις επόμενες μέρες.
Το οικονομικό επιτελείο μελετά τη συνέχιση και ενίσχυση των μέτρων στήριξης, με βασικά εργαλεία την επιδότηση στο diesel κίνησης ύψους 20 λεπτών ανά λίτρο, σε συνδυασμό με το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, προκειμένου να συγκρατηθούν οι αυξήσεις στα καύσιμα. Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν από τη διεθνή τιμή του πετρελαίου, καθώς σε περίπτωση που φτάσει στα 150 ή ακόμη και τα 200 δολάρια το βαρέλι, οι αυξήσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες και το κυβερνητικό «οπλοστάσιο».
Στην ελληνική αγορά οι τιμές των καυσίμων αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω τις επόμενες ημέρες, καθώς το ράλι του πετρελαίου και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή πιέζουν ανοδικά την αγορά, με εκτιμήσεις ότι η αμόλυβδη και το πετρέλαιο κίνησης θα κινηθούν πάνω από τα 2,10 ευρώ το λίτρο μέσα στην εβδομάδα.
Στα 2,046 ευρώ ανά λίτρο διαμορφώθηκε η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του δελτίου τιμών καυσίμων, ενώ η αμόλυβδη 100 οκτανίων έφτασε τα 2,256 ευρώ ανά λίτρο. Το diesel κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,114 ευρώ ανά λίτρο, παρουσιάζοντας σε αρκετές περιοχές της χώρας υψηλότερη τιμή ακόμη και από τη βενζίνη 95 οκτανίων, ενώ το υγραέριο κίνησης (Autogas) διαμορφώθηκε στα 1,372 ευρώ ανά λίτρο.
