Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης
Μερικές φορές μια κυβερνητική απάντηση εξηγεί περισσότερα από μια ολόκληρη οικονομική ανάλυση.
Στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών της Πέμπτης 24 Σεπτεμβρίου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κλήθηκε να απαντήσει στις αυξανόμενες πιέσεις (ακόμη και μέσα στη Νέα Δημοκρατία) για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Η απάντηση του Μαξίμου είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ο Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η κυβέρνηση είναι επί της αρχής υπέρ της μείωσης του ΕΦΚ, αλλά έθεσε δύο εμπόδια: τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις οροφές δαπανών.
Και τότε ανέφερε τον αριθμό που έχει την πραγματική πολιτική σημασία.
«Ο ΕΦΚ φέρνει 4 δισ. ευρώ έσοδα ετησίως», δήλωσε.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση δεν είπε ότι η μείωση του φόρου είναι τεχνικά αδύνατη. Αντίθετα, ο ίδιος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναγνώρισε ότι υπάρχει δυνατότητα μείωσης εντός των ευρωπαϊκών ορίων. Το βασικό ερώτημα που έθεσε ήταν ποια έσοδα θα αντικαταστήσουν αυτά που θα χαθούν.
Η ακρίβεια ως δημοσιονομικός συνέταιρος
Για να είμαστε ακριβείς, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης δεν αυξάνεται όταν ανεβαίνει η διεθνής τιμή του πετρελαίου. Είναι συγκεκριμένο ποσό ανά ποσότητα καυσίμου. Στην αμόλυβδη, για παράδειγμα, ο ισχύων συντελεστής είναι 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 70 λεπτά ανά λίτρο.
Αυτό όμως κάνει την κυβερνητική παραδοχή ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Το κράτος έχει εξασφαλισμένα τεράστια έσοδα από τη φορολόγηση ενός αγαθού το οποίο εκατομμύρια πολίτες δεν έχουν τη δυνατότητα να σταματήσουν να καταναλώνουν.
Ο εργαζόμενος πρέπει να πάει στη δουλειά του.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να λειτουργούν.
Ο επαγγελματίας πρέπει να μετακινηθεί.
Τα προϊόντα πρέπει να μεταφερθούν.
Η οικονομία πρέπει να λειτουργήσει.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει εδώ και χρόνια την ακρίβεια ως κάτι που έρχεται απ’ έξω απο διεθνείς τιμές, πολέμους και ενεργειακές αναταράξεις. Όμως την ίδια στιγμή το κράτος έχει οργανώσει ένα σημαντικό κομμάτι των εσόδων του γύρω από τη φορολόγηση αυτής ακριβώς της ανελαστικής κατανάλωσης.
Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό ζήτημα.
Όχι αν η κυβέρνηση γνωρίζει ότι τα καύσιμα είναι ακριβά. Προφανώς το γνωρίζει, γι’ αυτό άλλωστε ανακοίνωσε ότι στις 30 Σεπτεμβρίου θα παρουσιάσει παρεμβάσεις για τα καύσιμα κίνησης και στις 14 Οκτωβρίου νέο πακέτο που θα αφορά και το πετρέλαιο θέρμανσης.
Το ερώτημα είναι αν είναι διατεθειμένη να αλλάξει ένα φορολογικό μοντέλο που αντλεί δισεκατομμύρια από βασικές ανάγκες.
Κάπως έτσι προκύπτει και το πιο παράδοξο στοιχείο του κυβερνητικού αφηγήματος ότι δήθεν “η οικονομία πάει καλά επι Μητσοτάκη”.
Ο υψηλός πληθωρισμός που έχει γονατίσει τους πολίτες, όχι μόνο δεν είναι πρόβλημα για το Μαξίμου, είναι το ισχυρότερο στοιχείο του μηχανισμού που τροφοδοτεί τα έσοδα και στηρίζει την εικόνα μιας «ισχυρής οικονομίας».
Όσο οι τιμές ανεβαίνουν, αυξάνονται σε ονομαστικούς όρους ο τζίρος, οι φορολογικές εισπράξεις και μέρος των μακροοικονομικών μεγεθών που επικαλείται η κυβέρνηση για να αποδείξει ότι «η οικονομία πάει καλά».
Έτσι δημιουργείται μια πολιτικά σχιζοφρενική κατάσταση. Η κυβέρνηση καταγγέλλει την ακρίβεια, αλλά ταυτόχρονα έχει κάθε δημοσιονομικό λόγο να μη θέλει να δει τον πληθωρισμό να υποχωρεί, γιατί τότε θα αποκαλυπτόταν πιο καθαρά πόσο μεγάλο μέρος του success story της εποχής Μητσοτάκη στηρίχθηκε όχι στην πραγματική βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, αλλά στην οικονομία των υψηλών τιμών.
Το κράτος καλείται να προστατεύσει τον πολίτη από μια ακρίβεια από την οποία ταυτόχρονα αντλεί σημαντικά φορολογικά έσοδα.
Και όσο αυτή η αντίφαση παραμένει άθικτη, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να κυνηγά την ακρίβεια με επιδόματα, προσωρινές παρεμβάσεις και δεκαπενθήμερα μέτρα, αποφεύγοντας να αγγίξει τον ίδιο τον μηχανισμό που την κάνει τόσο επώδυνη.
Όταν όμως χρειάζεσαι τα έσοδα που παράγει η ακριβή καθημερινότητα για να ισορροπείς τα δημόσια οικονομικά σου, δεν είσαι απλώς ο θεατής της ακρίβειας. Έχεις εθιστεί σε αυτήν.
