Ελάχιστες ημέρες ήταν αρκετές για να μετατραπεί η επίθεση σε… παράκληση.
Το διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της σφοδρής αντιπαράθεσης στη Βουλή και των πρόσφατων δηλώσεων του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή μεταστροφή της στρατηγικής του Μεγάρου Μαξίμου απέναντι στον Αντώνη Σαμαρά.
Μια μεταστροφή που δεν κρύβει τον πανικό μπροστά στο ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό.
Η προηγούμενη γραμμή: απαξίωση και απομόνωση
Μόλις λίγες μέρες νωρίτερα, η ατμόσφαιρα ήταν εντελώς διαφορετική. Ο Αντώνης Σαμαράς είχε εξαπολύσει στη Βουλή δριμεία κριτική κατά της κυβέρνησης για τρία κρίσιμα μέτωπα: τις υποκλοπές, το μπλοκάρισμα της εξεταστικής επιτροπής και τα ελληνοτουρκικά. Η απάντηση του Μαξίμου ήταν άμεση και σκληρή. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δεν δίστασε τότε να κατηγορήσει τον πρώην πρωθυπουργό για «προσωπική ατζέντα», ενώ κυβερνητικοί κύκλοι επιχειρούσαν συστηματικά να τον απαξιώσουν και να τον υποδείξουν ως «ξένο σώμα» εντός της παράταξης.
Η λογική ήταν ξεκάθαρη: όποιος αμφισβητεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην εξωτερική πολιτική και στα εσωτερικά ζητήματα διαφθοράς, δεν έχει θέση στη Νέα Δημοκρατία. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε προχωρήσει στη διαγραφή Σαμαρά, θέτοντας ένα σαφές διαζύγιο.
Το νέο κλίμα: κάλεσμα συστράτευσης
Το αιφνίδιο «κάλεσμα συστράτευσης» που απηύθυνε τώρα ο Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στο in και τη Ράνια Τζίμα, συνιστά μια πλήρη ανατροπή της προηγούμενης γραμμής. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτηρίζει πλέον «μη ευχάριστη εξέλιξη» τη δημιουργία κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά και υπενθυμίζει ότι «η δική μας παράταξη είναι πάνω και από πρόσωπα, είναι πάνω και από τις προσωπικές εναντιώσεις».
Με μια κίνηση που προδίδει τον πραγματικό φόβο του Μεγάρου Μαξίμου, ο Μαρινάκης επιλέγει να θυμίσει στον πρώην πρωθυπουργό ότι οι Νεοδημοκράτες τον τίμησαν με καθαρό ποσοστό, ότι τον εξέλεξαν πρόεδρο, ότι οι Έλληνες πολίτες τον ανέδειξαν πρωθυπουργό. Υπενθυμίζει ακόμη ότι «κράτησε τη χώρα στην Ευρώπη, εναντιώθηκε στην πάνω και στην κάτω πλατεία» και ότι «έβαλε τη χώρα ως πρωθυπουργός πάνω και από την παράταξη».
Και καταλήγει στο κεντρικό μήνυμα: «Μπορεί να μην συμφωνούμε σε όλα, αλλά αυτή η παράταξη μας χωράει όλους».
Ο φόβος της αυτοδυναμίας και η απειλή της «ταφόπλακας»
Τι μεσολάβησε σε αυτές τις λίγες ημέρες; Κατά πάσα πιθανότητα, δημοσκοπήσεις και αναλύσεις που έφεραν στο φως το πραγματικό διακύβευμα. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο αντιλαμβάνονται πλέον με σαφήνεια ότι ένα νέο κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά δεν θα είναι μια ακόμη μικρή δεξιά παρένθεση, αλλά μια οργανωμένη πολιτική δύναμη με συγκεκριμένο εκλογικό ακροατήριο που απειλεί άμεσα τον πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας.
Το εν λόγω κόμμα αναμένεται να απευθυνθεί σε τρεις κατηγορίες ψηφοφόρων: πρώτον, στο βαθιά απογοητευμένο ακροατήριο της ΝΔ που σήμερα επιλέγει την αποχή, μην θέλοντας να ψηφίσει ούτε το κυβερνών κόμμα ούτε κάποιο άλλο. Δεύτερον, σε εκείνους που παραμένουν τυπικά ψηφοφόροι της ΝΔ αλλά είναι έντονα δυσαρεστημένοι. Και τρίτον, σε όσους έχουν ήδη φύγει προς κόμματα στα δεξιά της ΝΔ.
Κάθε μία από αυτές τις κατηγορίες αντιπροσωπεύει ένα τμήμα της εκλογικής βάσης που η ΝΔ είτε έχει ήδη χάσει είτε κινδυνεύει να χάσει. Το νέο κόμμα Σαμαρά είτε θα αποσπάσει ψήφους απευθείας από τη Νέα Δημοκρατία, είτε – εξίσου σημαντικό – θα αποκλείσει την επιστροφή ψηφοφόρων που είχαν φύγει αλλά θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να επιστρέψουν.
Η αξιολόγηση στο Μέγαρο Μαξίμου είναι κρίσιμη: ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στο κυβερνών κόμμα, βάζοντας ουσιαστικά «ταφόπλακα» σε κάθε φιλόδοξη προσπάθεια αυτοδυναμίας στο επόμενο εκλογικό μέτωπο.
Το φόβητρο Τσίπρα: η επιστροφή της «πλατείας»
Η στρατηγική του Μαξίμου δεν εξαντλείται στο κάλεσμα συστράτευσης. Συνδυάζεται με ένα διακριτό αλλά σαφές φόβητρο: την πιθανή επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Ο Μαρινάκης επιχειρεί να θέσει το δίλημμα στον Σαμαρά και κατ’ επέκταση στους ψηφοφόρους του: «Όταν βλέπεις απέναντί σου να επανέρχονται οι δυνάμεις της πάνω και της κάτω πλατείας, οφείλεις να συστρατευθείς με την παράταξη που έχεις υπηρετήσει σε όλη σου τη ζωή».
Η ρητορική αυτή παραπέμπει στην περίοδο των μνημονίων, όταν Σαμαράς ως πρωθυπουργός συγκρούστηκε με τα λαϊκιστικά αφηγήματα του ΣΥΡΙΖΑ. Το υπονοούμενο είναι σαφές: η διάσπαση της κεντροδεξιάς θα ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή του Τσίπρα και την αναβίωση εκείνων των αφηγημάτων που «κατέρρευσε η χώρα εξαιτίας τους».
Ο Μαρινάκης το λέει ευθέως: «Όταν βλέπεις το αφήγημα αυτό, ενώ κατέρρευσε η χώρα εξαιτίας του, να επανέρχεται ξανά από το “παράθυρο”, σχεδόν με τους ίδιους πρωταγωνιστές, οφείλεις να συστρατευθείς».
Η αμηχανία της αλλαγής γραμμής
Η αλλαγή στάσης του Μεγάρου Μαξίμου είναι τόσο ραγδαία όσο και αποκαλυπτική. Δεν πέρασαν παρά λίγες ημέρες από την προσπάθεια απαξίωσης στον Σαμαρά ως «ξένο σώμα» και η γραμμή μετατράπηκε σε ύμνους για την προσφορά του και σε κάλεσμα για ενότητα.
Η αμηχανία, ωστόσο, παραμένει. Ο Μαρινάκης αναγκάζεται ταυτόχρονα να κρατήσει κάποιες κόκκινες γραμμές – απορρίπτει π.χ. την κριτική Σαμαρά για την εξωτερική πολιτική, λέγοντας ότι «αδικεί και τον ίδιο τον κύριο Σαμαρά». Η προσπάθεια, ωστόσο, να συνδυαστεί η κριτική με το κάλεσμα ενότητας μαρτυρά έναν στρατηγικό θόρυβο.
Συμπέρασμα: μια στροφή που κρύβει πανικό
Η εν λόγω μεταστροφή δεν πρέπει να διαβαστεί ως ένδειξη μεγαλοψυχίας ή πολιτικής ωριμότητας, αλλά ως πράξη απόγνωσης υπό το βάρος δημοσκοπικών δεδομένων. Το Μέγαρο Μαξίμου αντιλήφθηκε ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι ένας ακόμη διαγραφέντας που θα εξαφανιστεί στο πολιτικό σκηνικό, αλλά ένας πρώην πρωθυπουργός με βαρύ πολιτικό κεφάλαιο, οργανωτικές δυνατότητες και ένα εκλογικό ακροατήριο που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες.
Το «κάλεσμα συστράτευσης» δεν απευθύνεται τόσο στον ίδιο τον Σαμαρά – τον οποίο ο Μητσοτάκης ήδη διέγραψε – όσο στο ακροατήριό του. Στους ψηφοφόρους που ετοιμάζονται να τον ακολουθήσουν. Το Μαξίμου προσπαθεί να τους πείσει ότι η θέση του Σαμαρά είναι στη Νέα Δημοκρατία, ότι η παράταξη τους χωράει όλους, ότι ο πραγματικός αντίπαλος είναι ο Τσίπρας και οι δυνάμεις της «πλατείας».
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι αν αυτή η πλεούμενη στροφή θα πείσει κανέναν – και κυρίως, αν ο Αντώνης Σαμαράς, έχοντας ήδη προχωρήσει την οργάνωση του νέου εγχειρήματος, είναι διατεθειμένος να ξαναγυρίσει σε μια παράταξη που πριν από λίγες ημέρες τον αντιμετώπιζε ως «ξένο σώμα».
