Η προσπάθεια του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, να διαστρεβλώσει το περιεχόμενο και την ουσία μιας σοβαρής νομικής γνωμοδότησης αποκαλύπτει μια συστηματική τακτική μετατόπισης της συζήτησης μακριά από τα πραγματικά ερωτήματα που απασχολούν την κοινωνία.
Η πρόσφατη τοποθέτηση της διακεκριμένης νομικού απαντά με απόλυτη επιστημονική σαφήνεια και θεσμική σοβαρότητα, εκθέτοντας την επιφανειακή ανάγνωση και τη νομική σύγχυση στην οποία υποπίπτει ο Υπουργός.
Ο κ. Γεωργιάδης φαίνεται να συγχέει σκοπίμως δύο θεμελιώδεις έννοιες: τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας που διενεργεί το Ελεγκτικό Συνέδριο και την ουσιαστική αξιολόγηση μιας δημόσιας προμήθειας ως προς τη χρηστή διαχείριση του δημοσίου χρήματος. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, όπως ορθά υπογραμμίζει η νομικός, ελέγχει αποκλειστικά αν τηρήθηκαν οι τυπικοί κανόνες κατά τη διαδικασία ανάθεσης με βάση τις προδιαγραφές που η ίδια η Διοίκηση επέλεξε να θέσει. Σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τη Διοίκηση, ούτε αποφαίνεται αν οι επιλογές αυτές ήταν οικονομικά ή πολιτικά οι βέλτιστες για το δημόσιο συμφέρον.
Η προσπάθεια του Υπουργού να παρουσιάσει την τυπική εγκριτική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ως “πιστοποιητικό σκοπιμότητας” ή ως απόδειξη ότι η προμήθεια ήταν η πλέον συμφέρουσα για το Δημόσιο αποτελεί νομικό και πολιτικό ατόπημα. Η γνωμοδότηση της νομικού δεν «μπαίνει στην ουσία» της σκοπιμότητας της δαπάνης, διότι καμία νομική γνωμοδότηση δεν οφείλει ή μπορεί να το πράξει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ουσία του ζητήματος εξαφανίζεται.
Παράλληλα, η αναφορά στο γενικό θεσμικό πλαίσιο περί αστικής, ποινικής ή πειθαρχικής ευθύνης των ελεγκτικών οργάνων, όπως η ΕΔΕΛ, παρερμηνεύθηκε από τον κ. Γεωργιάδη ως διαπίστωση ύπαρξης ή μη ευθυνών στη συγκεκριμένη υπόθεση. Η νομικός ξεκαθαρίζει τη στοιχειώδη αυτή διάκριση, υπενθυμίζοντας ότι η περιγραφή του νόμου διαφέρει ριζικά από την καταλογή συγκεκριμένων ευθυνών.
Το αποτέλεσμα των τακτικισμών του Υπουργού είναι ότι τα πραγματικά, καίρια ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Ήταν πράγματι αναγκαία η συγκεκριμένη προμήθεια με τις συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και το συγκεκριμένο κόστος; Διασφαλίστηκε η βέλτιστη αξιοποίηση του δημοσίου χρήματος προς όφελος των πολιτών;
Σε αυτά τα ερωτήματα ο προσυμβατικός έλεγχος δεν δίνει απαντήσεις, ούτε μπορεί να κρυφτεί η Κυβέρνηση πίσω από νομικές παρερμηνείες. Η υποχρέωση λογοδοσίας απέναντι στους πολίτες παραμένει στο ακέραιο για την Κυβέρνηση, ενώ ο ουσιαστικός έλεγχος της υπόθεσης ανήκει πλέον στη Δικαιοσύνη.
Αναλυτικά η ανάρτηση της Νομικού:
Χαίρομαι που ο κ. Γεωργιάδης αφιέρωσε, έστω και με μία ημέρα καθυστέρηση, περισσότερο χρόνο για να διαβάσει ολόκληρη τη γνωμοδότησή μου.
Ωστόσο, εξακολουθεί να συγχέει διαφορετικά νομικά ζητήματα.
Όπως ανέφερα και στη χθεσινή μου ανάρτηση, η γνωμοδότηση εξετάζει αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου που εκδόθηκαν στο πλαίσιο προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας δημοσίων συμβάσεων και διατυπώνει συγκεκριμένα νομικά συμπεράσματα ως προς τις έννομες συνέπειες που αυτές παράγουν για τη Διοίκηση. Αυτό ακριβώς ήταν το αντικείμενο της εντολής που μου ανατέθηκε. Στις αποφάσεις αυτές συμπεριλαμβάνεται και η υπ’ αριθ. 1345/2024 απόφαση της Α’ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην οποία αναφέρεται ο κ. Γεωργιάδης.
Ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αποκλειστικά στην τήρηση των κανόνων νομιμότητας που διέπουν τη διαδικασία ανάθεσης μιας δημόσιας σύμβασης. Σε καμία περίπτωση δεν αξιολογεί αν μία δημόσια προμήθεια ήταν πολιτικά ή οικονομικά η βέλτιστη επιλογή ούτε αν εξυπηρετούσε κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δημόσιο συμφέρον.
Αυτό δεν είναι τυχαίο. Στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων, η ίδια η αναθέτουσα αρχή είναι εκείνη που καθορίζει, κατ’ αρχήν κατά την κρίση της, τους όρους της διακήρυξης και τις τεχνικές προδιαγραφές των προς προμήθεια αγαθών, ανάλογα με τις ανάγκες που η ίδια εκτιμά ότι πρέπει να καλυφθούν.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν υποκαθιστά τη Διοίκηση στην επιλογή αυτή. Ούτε αποφαίνεται ποιες τεχνικές προδιαγραφές θα έπρεπε να είχαν τεθεί ή αν θα μπορούσαν να είχαν διαμορφωθεί διαφορετικά, ώστε να εξυπηρετείται αποτελεσματικότερα το δημόσιο συμφέρον ή να επιτυγχάνεται χαμηλότερο κόστος για το Δημόσιο. Ελέγχει αποκλειστικά αν, με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές που η ίδια η Διοίκηση επέλεξε να θέσει στη διακήρυξη, η διαδικασία ανάθεσης ήταν σύννομη.
Αυτός είναι και ο λόγος που ούτε η γνωμοδότησή μου απαντά στα ανωτέρω ερωτήματα. Καμία νομική γνωμοδότηση δεν θα ήταν, άλλωστε, σε θέση να το κάνει.
Όπως κάθε διοικητική αρχή, έτσι και η ΕΔΕΛ οφείλει να συμμορφώνεται προς τις κρίσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο μέτρο που αυτές έχουν αποφανθεί επί συγκεκριμένων νομικών ζητημάτων. Η υποχρέωση συμμόρφωσης δεν μπορεί, όμως, να εκτείνεται πέραν του αντικειμένου της ίδιας της κρίσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Εφόσον ο προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας δεν εξετάζει αν οι τεχνικές προδιαγραφές που επέλεξε η αναθέτουσα αρχή ήταν οι πλέον πρόσφορες ή αν η προμήθεια εξυπηρετούσε με τον βέλτιστο τρόπο το δημόσιο συμφέρον και προέβαινε στη βέλτιστη αξιοποίηση του δημοσίου χρήματος, η υποχρέωση συμμόρφωσης της ΕΔΕΛ δεν εκτείνεται στα ζητήματα αυτά.
Τα ανωτέρω ισχύουν και για το πέμπτο ερώτημα της γνωμοδότησης, στο οποίο επιμένει ο κ. Γεωργιάδης. Η απάντηση δεν «μπαίνει στην ουσία», αξιολογώντας αν η συγκεκριμένη τεχνική προδιαγραφή ήταν εύλογη, αναγκαία ή συμφέρουσα για το Δημόσιο. Ερμηνεύει αποκλειστικά τη διατύπωση της τεχνικής προδιαγραφής, όπως αυτή περιλήφθηκε στη διακήρυξη από την αναθέτουσα αρχή, και αναλύει τις έννομες συνέπειες που η διατύπωση αυτή παράγει για τη Διοίκηση. Άλλο η ερμηνεία της σημασίας και του εύρους μιας τεχνικής προδιαγραφής που έχει ήδη θεσπιστεί και άλλο η αξιολόγηση του αν η ίδια η προδιαγραφή ήταν αναγκαία, εύλογη ή εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Αντίστοιχα, οι αναφορές σε ενδεχόμενη αστική, ποινική ή πειθαρχική ευθύνη των μελών της ΕΔΕΛ και των ομάδων ελέγχου της δεν αποτελούν διαπίστωση ότι τέτοιες ευθύνες υπάρχουν ή όχι στη συγκεκριμένη υπόθεση. Περιγράφουν το γενικό νομικό πλαίσιο αναφορικά με τα είδη ευθύνης που δύνανται να στοιχειοθετηθούν εις βάρος οποιουδήποτε δημοσίου υπαλλήλου ή λειτουργού, εφόσον συντρέξουν οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος. Χαίρομαι, πάντως, που ο κ. Γεωργιάδης, σε αντίθεση με τις χθεσινές αναρτήσεις του, φαίνεται πλέον να αντιλαμβάνεται αυτή τη στοιχειώδη διάκριση.
Τα πραγματικά, λοιπόν, κρίσιμα ερωτήματα στην υπόθεση αυτή παραμένουν, δυστυχώς, αναπάντητα.
Ήταν πράγματι αναγκαία, από πλευράς δημοσίου συμφέροντος, η συγκεκριμένη προμήθεια, με τις συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και το συγκεκριμένο κόστος;
Εξυπηρετούσαν οι προδιαγραφές αυτές με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δημόσιο συμφέρον;
Διασφάλιζαν τη βέλτιστη αξιοποίηση του δημοσίου χρήματος;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που ενδιαφέρουν πραγματικά τους πολίτες. Και είναι ερωτήματα, στα οποία δεν απαντά ούτε ο προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου ούτε, πολύ περισσότερο, μία νομική γνωμοδότηση που ερμηνεύει τις έννομες συνέπειες των αποφάσεών του τελευταίου.
Σε αυτά τα ερωτήματα, τις απαντήσεις εξακολουθεί να τις οφείλει η Κυβέρνηση και, εν τέλει, θα τις αναζητήσει η Δικαιοσύνη
