Η πολιτική αλλαγή απαιτεί καθαρές θέσεις, αυτόνομη πορεία και διάλογο μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων — όχι φοβικά σύνδρομα και προληπτικούς αποκλεισμούς
Χρειάστηκε μία απολύτως λογική τοποθέτηση του βουλευτή Χαλκιδικής του ΠΑΣΟΚ, Απόστολου Πάνα, για να στηθεί ακόμη μία τεχνητή πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το διαρκές ερώτημα των συνεργασιών.
Σε τηλεοπτική συζήτηση στη Ναυτεμπορική TV, ο Απόστολος Πάνας παρατήρησε ότι η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη κινείται στον άξονα της σοσιαλδημοκρατίας. Όταν ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Δημήτρης Καιρίδης επιχείρησε να παρουσιάσει αυτή τη διαπίστωση ως κάποια μεγάλη αποκάλυψη, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ απάντησε απλά: «Πού είναι το κακό;».
Πράγματι, πού ακριβώς βρίσκεται το κακό;
Ο Πάνας δεν ανακοίνωσε εκλογική συνεργασία. Δεν παρουσίασε κάποια συμφωνία κορυφής. Δεν αμφισβήτησε την πολιτική και οργανωτική αυτονομία του ΠΑΣΟΚ. Αναγνώρισε το προφανές: ότι στον ευρύτερο χώρο της σοσιαλδημοκρατίας, της Κεντροαριστεράς και της δημοκρατικής προοδευτικής παράταξης υπάρχουν κόμματα, κινήσεις και πρόσωπα με συγγενείς πολιτικές και ιστορικές καταβολές.
Αυτό δεν είναι πολιτική εκτροπή. Είναι περιγραφή της πραγματικότητας.
Το ΠΑΣΟΚ οφείλει, ασφαλώς, να διεκδικήσει αυτόνομα την εμπιστοσύνη των πολιτών, να ενισχύσει τη δική του πολιτική ταυτότητα και να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης. Η αυτονομία του, όμως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πολιτική απομόνωση. Ούτε η επιδίωξη της εκλογικής πρωτιάς σημαίνει ότι πρέπει να απαγορευτεί ακόμη και η συζήτηση για τις μετεκλογικές προϋποθέσεις μιας προοδευτικής διακυβέρνησης.
Άλλωστε, σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνία ζητά αλλαγή πορείας, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η περιχαράκωση. Οι πολίτες θέλουν να γνωρίζουν ποια κυβέρνηση μπορεί να προκύψει, με ποιο πρόγραμμα, ποιες κοινωνικές προτεραιότητες και ποιες πολιτικές συμμαχίες. Δεν τους ενδιαφέρουν οι επικοινωνιακοί αφορισμοί ούτε οι διαγωνισμοί κομματικής καθαρότητας.
Η πολιτική σοβαρότητα επιβάλλει σαφείς αρχές: καμία λευκή επιταγή, καμία συμφωνία χωρίς προγραμματικό περιεχόμενο και καμία θυσία της αυτονομίας του ΠΑΣΟΚ. Επιβάλλει όμως και κάτι ακόμη: να μη θεωρείται περίπου απαγορευμένη η συνομιλία μεταξύ δυνάμεων που τοποθετούνται στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Η κυβερνητική παράταξη έσπευσε, όπως ήταν αναμενόμενο, να αξιοποιήσει τη δήλωση. Μίλησε για ένα ΠΑΣΟΚ που γίνεται «δορυφόρος» του Αλέξη Τσίπρα, προσπαθώντας να μετατρέψει μια γενική πολιτική παρατήρηση σε υποτιθέμενη μυστική συμφωνία. Πρόκειται για γνώριμη επικοινωνιακή τακτική: όταν η κυβέρνηση πιέζεται από την ακρίβεια, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, τις κοινωνικές ανισότητες και τη θεσμική φθορά, αναζητεί έναν βολικό αντίπαλο και κατασκευάζει σενάρια.
Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι ποιο φάντασμα θα επιστρατεύσει κάθε φορά η Νέα Δημοκρατία. Είναι αν μπορεί να υπάρξει μια αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Και αυτή δεν θα οικοδομηθεί ούτε με αμφίσημες ισορροπίες ούτε με φοβικά σύνδρομα. Θα οικοδομηθεί με ισχυρό ΠΑΣΟΚ, καθαρή σοσιαλδημοκρατική ταυτότητα, συγκεκριμένο πρόγραμμα και πολιτική αυτοπεποίθηση. Ένα πραγματικά ισχυρό κόμμα δεν φοβάται τον διάλογο. Θέτει τους όρους του, διαμορφώνει τις προτεραιότητες και διεκδικεί να γίνει ο κορμός της πολιτικής αλλαγής.
Είναι επομένως υπερβολική η προσπάθεια να παρουσιαστεί η τοποθέτηση Πάνα ως μείζον πολιτικό ατόπημα. Και είναι προβληματικό να συγχέεται η αναγνώριση των πολιτικών συγγενειών με την εκχώρηση της αυτονομίας ενός κόμματος. Άλλο η αυτόνομη στρατηγική και άλλο η άρνηση της πραγματικότητας. Άλλο η προγραμματική αυστηρότητα και άλλο η προληπτική απαγόρευση κάθε μελλοντικού διαλόγου.
Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται να γίνει ουρά κανενός. Δεν χρειάζεται όμως και να συμπεριφέρεται σαν να μπορεί η χώρα να κυβερνηθεί μέσα σε πολιτικό κενό. Αν οι εκλογικοί συσχετισμοί επιβάλουν συνεργασίες, αυτές πρέπει να συζητηθούν με διαφάνεια, στη βάση αρχών και ενός δεσμευτικού προγράμματος: για την ακρίβεια, το κοινωνικό κράτος, τη δημόσια υγεία, την εργασία, τη στέγη, τους θεσμούς και την παραγωγική ανασυγκρότηση.
Αυτό είπε, στην ουσία, ο Απόστολος Πάνας: ότι οι πολιτικές συγγένειες υπάρχουν και δεν έχει νόημα να προσποιούμαστε το αντίθετο.
Είπε, δηλαδή, τα αυτονόητα.
Και όταν τα αυτονόητα προκαλούν τόσο μεγάλη αναστάτωση, το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε εκείνον που τα εκφέρει. Βρίσκεται σε ένα πολιτικό σύστημα που εξακολουθεί να φοβάται την καθαρή συζήτηση για την επόμενη ημέρα της χώρας.
