Ένα όχι και τόσο… ανιδιοτελές «δώρο» στον Ντόναλντ Τραμπ βλέπει πίσω από την απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν να απελευθερώσει τον πρώην Αμερικανό πεζοναύτη Ρόμπερτ Γκίλμαν το Sky News, εκτιμώντας σε ανάλυσή του ότι η κίνηση του Κρεμλίνου είναι κάθε άλλο παρά τυχαία και συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης βρίσκεται στο γεγονός ότι αυτή τη φορά η Μόσχα άφησε ελεύθερο έναν Αμερικανό πολίτη χωρίς να πάρει κάποιον Ρώσο κρατούμενο ως αντάλλαγμα. Μια εξαιρετικά σπάνια κίνηση για το Κρεμλίνο, που, σύμφωνα με το βρετανικό δίκτυο, επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να αποκαταστήσει τη σχέση του Πούτιν με τον Τραμπ και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μελλοντικά διπλωματικά ανταλλάγματα.
Και το timing έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιουργεί ολοένα περισσότερα προβλήματα στο εσωτερικό της Ρωσίας, οι ουκρανικές επιθέσεις με drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια πληθαίνουν, τα διυλιστήρια δέχονται επανειλημμένα πλήγματα και οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου έχουν ουσιαστικά παγώσει.
Η ασυνήθιστη απελευθέρωση του Ρόμπερτ Γκίλμαν
Όταν η Ρωσία απελευθερώνει έναν Αμερικανό κρατούμενο, κατά κανόνα ζητά και παίρνει κάποιο αντάλλαγμα. Το Sky News υπενθυμίζει την περίπτωση του δημοσιογράφου της Wall Street Journal Έβαν Γκέρσκοβιτς, ο οποίος απελευθερώθηκε στο πλαίσιο της μεγάλης ανταλλαγής κρατουμένων του 2024. Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση της Αμερικανίδας σταρ του μπάσκετ Μπρίτνεϊ Γκράινερ, η οποία το 2022 ανταλλάχθηκε με τον καταδικασμένο Ρώσο έμπορο όπλων Βίκτορ Μπουτ.
Με τον Ρόμπερτ Γκίλμαν, όμως, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Έπειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια σε ρωσική φυλακή, ο πρώην πεζοναύτης αφέθηκε ελεύθερος, χωρίς να υπάρξει αντίστοιχη απελευθέρωση Ρώσου κρατουμένου από την αμερικανική πλευρά. Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη εξαίρεση στην πρακτική της Μόσχας, καθώς, όπως παρατηρεί το Sky News, το Κρεμλίνο σπανίως παραχωρεί κάτι χωρίς αντάλλαγμα.
Η απελευθέρωση ήρθε μάλιστα μετά από αναφορές την περασμένη εβδομάδα ότι ο Γκίλμαν βρισκόταν κοντά στον θάνατο. Ανώνυμος Αμερικανός αξιωματούχος, τον οποίο επικαλείται το Reuters, ανέφερε ότι ο Ρώσος πρόεδρος ενέκρινε την απελευθέρωσή του ως «χειρονομία καλής θέλησης».
Αθώο «δώρο» ή διπλωματική επένδυση;
Το Sky News εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι στην εκδοχή ότι η κίνηση σηματοδοτεί κάποια ουσιαστική αλλαγή στη ρωσική τακτική γύρω από τη λεγόμενη «διπλωματία των ομήρων». Αντίθετα, εκτιμά ότι πρόκειται για μια ξεκάθαρη προσπάθεια του Κρεμλίνου να κερδίσει πόντους στον Λευκό Οίκο, με την προσδοκία ότι η κίνηση αυτή θα αποφέρει μελλοντικά διπλωματικά οφέλη.
Και το πεδίο στο οποίο η Μόσχα θα ήθελε να εξαργυρώσει αυτή τη χειρονομία είναι προφανές: η Ουκρανία. Σύμφωνα με την ανάλυση, ο Πούτιν επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό του στον Τραμπ ως έναν λογικό και συνεννοήσιμο συνομιλητή, με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να κάνει συμφωνίες.
Η χρονική στιγμή της κίνησης του Πούτιν έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία προκαλεί πλέον αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια γίνονται ολοένα συχνότερες, ενώ τα επαναλαμβανόμενα πλήγματα σε διυλιστήρια πετρελαίου επιβαρύνουν την οικονομία και ταυτόχρονα στρέφουν την προσοχή στις αδυναμίες της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Κι όλα αυτά ενώ, έπειτα από τεσσεράμισι χρόνια πολέμου, δεν διαφαίνεται ακόμη ο τερματισμός της σύγκρουσης.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες με αμερικανική διαμεσολάβηση αποτελούν πλέον μακρινή ανάμνηση, καθώς πάγωσαν μετά την έναρξη του πολέμου του Τραμπ εναντίον του Ιράν. Για τη Μόσχα, όμως, υπάρχει και μια ακόμη ανησυχητική εξέλιξη. Το τελευταίο διάστημα ο Τραμπ φαίνεται να έχει έρθει πιο κοντά στον μεγάλο αντίπαλο του Πούτιν, τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι δύο πρόεδροι συναντήθηκαν στην Ουάσινγκτον στα τέλη Ιουλίου, σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι εκτιμήσεις ότι ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται περισσότερο δεκτικός στις θέσεις του Κιέβου.
Η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από το κλίμα που επικρατούσε έναν χρόνο νωρίτερα. Τότε ο Τραμπ είχε υποδεχθεί τον Πούτιν με ιδιαίτερες τιμές στην Αλάσκα και έδινε την εντύπωση ότι βρισκόταν κοντά σε μια συμφωνία για τον πόλεμο, η οποία θα ήταν σημαντικά πιο κοντά στις απαιτήσεις του Κρεμλίνου.
Οι ισορροπίες έκτοτε έχουν αλλάξει και, σύμφωνα με το Sky News, η απελευθέρωση του Γκίλμαν πρέπει να εξεταστεί ακριβώς μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο.
Ποιος είναι ο Ρόμπερτ Γκίλμαν
Ο 32χρονος Ρόμπερτ Γκίλμαν, καθηγητής Αγγλικών που είχε υπηρετήσει για σύντομο χρονικό διάστημα στους Αμερικανούς Πεζοναύτες, ταξίδευε με τρένο όταν συνελήφθη τον Ιανουάριο του 2022 στη ρωσική πόλη Βορονέζ, στα νότια της χώρας, με την κατηγορία ότι κλώτσησε έναν αστυνομικό ενώ βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ, σύμφωνα με ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Αργότερα καταδικάστηκε σε φυλάκιση τεσσεράμισι ετών, αν και η οικογένειά του αρνείται σταθερά τις κατηγορίες σε βάρος του.
Ο πατέρας του, Βλαντίμιρ Γκίλμαν, ο οποίος μετανάστευσε από τη Ρωσία στη Μασαχουσέτη, έγραψε σε άρθρο γνώμης στην Boston Globe τον Οκτώβριο του 2024 ότι ο γιος του είχε αρρωστήσει όταν συνέβη το περιστατικό και ότι κλώτσησε κατά λάθος τον αστυνομικό. Σύμφωνα με τον Guardian, οι ανησυχίες για την κατάσταση της υγείας του Γκίλμαν είχαν ενταθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, με τον Λευκό Οίκο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να καλούν τη Μόσχα να τον απελευθερώσει, ώστε να μπορέσει να επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες και να λάβει ιατρική περίθαλψη.
Ο Έρικ Λέμπσον, επικεφαλής στρατηγικής της Global Reach, μιας οργάνωσης που εκπροσωπεί την οικογένεια του Γκίλμαν, δήλωσε στο Reuters την περασμένη εβδομάδα ότι στα τέλη Ιουνίου ο 32χρονος είχε μεταφερθεί από νοσοκομείο φυλακών στην ψυχιατρική πτέρυγα νοσοκομείου επειγόντων περιστατικών, σε κατάσταση που έμοιαζε με κατατονία και την οποία οι γιατροί αξιολόγησαν ως «διασχιστικό λήθαργο» (dissociative stupor).
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι είχε συνομιλήσει απευθείας για την υπόθεση με Πούτιν, και ότι οι συζητήσεις αυτές οδήγησαν στην απελευθέρωση του Γκίλμαν. «Με υπερηφάνεια ανακοινώνω ότι ο Αμερικανός πολίτης Ρόμπερτ Γκίλμαν, πρώην πεζοναύτης των Ηνωμένων Πολιτειών, επιστρέφει ΣΠΙΤΙ!» έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social. «Μετά τις συζητήσεις μου με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, η Ρωσία συμφώνησε να τον απελευθερώσει, σε καθαρά ανθρωπιστική βάση», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
