Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι αρκετά απλός. Ένα μεγάλο μέρος των φόρων που πληρώνουμε στην κατανάλωση υπολογίζεται ως ποσοστό πάνω στην τιμή του προϊόντος. Άρα, όταν ανεβαίνει η τιμή, ανεβαίνει και το ποσό του φόρου που εισπράττει το Δημόσιο.
Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα προϊόν που υπάγεται στον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 24%.
Αν η καθαρή τιμή του είναι 100 ευρώ, ο ΦΠΑ είναι 24 ευρώ και ο καταναλωτής πληρώνει συνολικά 124 ευρώ.
Αν η ίδια καθαρή τιμή αυξηθεί στα 120 ευρώ, ο ΦΠΑ γίνεται 28,80 ευρώ.
Το κράτος εισπράττει δηλαδή 4,80 ευρώ περισσότερα χωρίς να έχει αυξήσει ούτε κατά μία μονάδα τον φορολογικό συντελεστή.
Ακριβώς το ίδιο φαινόμενο, με διαφορετικούς συντελεστές, εμφανίζεται σε ολόκληρη την κατανάλωση. Στα τρόφιμα, στην ενέργεια, στις υπηρεσίες, στις καθημερινές αγορές. Όσο αυξάνεται η ονομαστική αξία των συναλλαγών, τόσο διευρύνεται και η φορολογική βάση πάνω στην οποία υπολογίζονται οι έμμεσοι φόροι.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον πολιτικό σημείο που εξηγεί το πως “η οικονομία μας πάει καλά” που ακούμε διαρκώς απο κυβερνητικά στελέχη, δεν αντικατοπτρίζει καθόλου την σκληρή καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών.
Ο πληθωρισμός αυξάνει όχι μόνο τις τιμές, αλλά και το ονομαστικό ΑΕΠ.
Μια οικονομία μπορεί να εμφανίζει μεγαλύτερη αξία παραγωγής και κατανάλωσης σε ευρώ χωρίς να έχει παραχθεί αντίστοιχα μεγαλύτερη πραγματική ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών.
Αν ένα προϊόν κόστιζε 10 ευρώ και τώρα κοστίζει 12, η οικονομική συναλλαγή καταγράφεται πλέον ως μεγαλύτερη σε ονομαστικούς όρους.
Ο καταναλωτής όμως δεν απέκτησε περισσότερο προϊόν, απλώς το πλήρωσε ακριβότερα.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τα φορολογικά έσοδα.
Όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από όσο είχε προβλεφθεί στον προϋπολογισμό, τα έσοδα από ΦΠΑ και άλλους φόρους μπορεί να ξεπεράσουν τους αρχικούς στόχους, όπως πχ το περίφημο πρωτογενές πλεόνασμα. Αυτή η διαφορά παρουσιάζεται συχνά ως «υπεραπόδοση των εσόδων».
Η υπεραπόδοση, βέβαια, δεν προέρχεται αποκλειστικά από τον πληθωρισμό.
Μπορεί να οφείλεται σε ανάπτυξη, αύξηση της απασχόλησης, καλύτερη φορολογική συμμόρφωση ή περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Αλλά σε μια περίοδο έντονης ακρίβειας, το επίπεδο των τιμών παίζει αναπόφευκτα τον πιο σημαντικό ρόλο.
Και κάπως έτσι η ακρίβεια παύει να είναι κοινωνικό πρόβλημα και γίνεται δημοσιονομικά και επικοινωνιακά χρήσιμη για την κυβέρνηση.
Ο ίδιος μηχανισμός που μειώνει την πραγματική αγοραστική δύναμη του πολίτη μπορεί ταυτόχρονα να φουσκώνει τα κρατικά έσοδα και να βελτιώνει την εικόνα της οικονομίας.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Σχόλια (0)