Κάτι προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη, αναφέρει ανάλυση του CNN.
Αυτή την εβδομάδα, η Λευκορωσία, ο στενότερος στρατιωτικός σύμμαχος της Ρωσίας, πραγματοποίησε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις κοντά στον στρατηγικό διάδρομο του Σουβάλκι, που συνδέει τα κράτη της Βαλτικής με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ. Πρόκειται για μια γεωγραφική ζώνη που εδώ και χρόνια θεωρείται ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία της Συμμαχίας.
Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, συγκάλεσε τους πολιτικούς αρχηγούς της Γαλλίας για μια απόρρητη ενημέρωση από τις υπηρεσίες πληροφοριών και, στη συνέχεια, ανακοίνωσε νέα μέτρα για την προστασία κρίσιμων υποδομών από τις εντεινόμενες ρωσικές υβριδικές επιθέσεις.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, προχώρησε ακόμη περισσότερο, προειδοποιώντας ότι η Ρωσία ενδέχεται να εξαπολύσει επιθέσεις με drones ή πυραύλους εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ και να τις παρουσιάσει ως ατυχήματα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο κάλεσε τους πολίτες να αρχίσουν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο πολέμου, αποθηκεύοντας τρόφιμα μακράς διάρκειας και πόσιμο νερό. Ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται στην «πιο επικίνδυνη» περίοδο των τελευταίων δεκαετιών.
Η Γερμανία προετοιμάζει τα νοσοκομεία της για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης. Ο καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, προειδοποίησε για «κρίσιμες στιγμές» στην «υπεράσπιση της ελευθερίας και της ειρήνης της ηπείρου μας».
Ακόμη και η παραδοσιακά ουδέτερη Ελβετία υιοθέτησε νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας, με στόχο να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της και την ικανότητά της να αμυνθεί σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης.
Στο μεταξύ, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε αιφνιδίως ότι σημειώνεται πρόοδος στην προσπάθεια δημιουργίας μόνιμης βάσης του αμερικανικού στρατού στην Πολωνία. Δύο εβδομάδες νωρίτερα, είχε στείλει τον διευθυντή της CIA σε μυστική αποστολή στη Μόσχα, προκειμένου να προειδοποιήσει τη ρωσική ηγεσία να μην επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ.
Οι χώρες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού φαίνεται να ανησυχούν ότι ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, μπορεί σύντομα να επεκτείνει τον πόλεμο πέρα από την Ουκρανία.
Η διεύρυνση του πεδίου σύγκρουσης
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πήραν αυτή την εβδομάδα μια πρώτη εικόνα της απειλής.
Ομοσπονδιακοί εισαγγελείς απήγγειλαν κατηγορίες σε πέντε άτομα που φέρεται να συνεργάζονται με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών, στο πλαίσιο ενός δικτύου που σχεδίαζε επιθέσεις και δολοφονίες σε διάφορες χώρες, μεταξύ άλλων και στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, το δίκτυο είχε επίσης αναλάβει επιθέσεις εναντίον πολιτικών και στρατιωτικών υποδομών σε ευρωπαϊκές χώρες.
Οι κατηγορίες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο που οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια: κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, εμπρησμοί, drones και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές. Τον περασμένο μήνα, η Γερμανία κατηγόρησε τη Ρωσία για επίθεση με drone σε πολιτικό αεροδρόμιο.
Η στρατηγική πρόκληση για το ΝΑΤΟ είναι ότι η Ρωσία μπορεί να πραγματοποιεί τέτοιου είδους επιχειρήσεις χωρίς να περνά ξεκάθαρα το όριο που οδηγεί σε συμβατικό πόλεμο.
Ένα drone στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ, η διακοπή λειτουργίας ενός αεροδρομίου, η δολιοφθορά κρίσιμων υποδομών ή δολοφονίες μέσω εγκληματικών δικτύων μπορούν να αποτελούν επιχειρήσεις «γκρίζας ζώνης», για τις οποίες είναι δύσκολο να αποδοθεί επίσημα ευθύνη.
Ο Πούτιν χρησιμοποιεί την ασάφεια και την άρνηση ως όπλο, δοκιμάζοντας την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ, ενώ γνωρίζει ότι τα μέλη της Συμμαχίας δεν συμφωνούν πάντα για το πώς –ή ακόμη και αν– πρέπει να αντιδράσουν.
Τι θα συμβεί, όμως, αν ο Πούτιν αποφασίσει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα;
Ο διάδρομος του Σουβάλκι
Ο διάδρομος του Σουβάλκι δίνει μια πιθανή απάντηση.
Πρόκειται για μια συνοριακή ζώνη μήκους περίπου 105 χιλιομέτρων μεταξύ Πολωνίας και Λιθουανίας και τη μοναδική χερσαία σύνδεση των κρατών της Βαλτικής –Λιθουανίας, Λετονίας και Εσθονίας– με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ.
Σε μια κρίση, η Ρωσία, ενδεχομένως σε συνεργασία με τη Λευκορωσία, θα μπορούσε να μετακινήσει στρατιωτικές δυνάμεις σε τμήμα του διαδρόμου. Δεν θα επρόκειτο για μια ξεκάθαρη εισβολή σε χώρα του ΝΑΤΟ, όπως θα ήταν η είσοδος ρωσικών αρμάτων στην Πολωνία. Ο Πούτιν θα μπορούσε να χαρακτηρίσει την κίνηση περιορισμένη και να υποστηρίξει ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει κλιμάκωση.
Η Ρωσία θα μπορούσε επίσης, μέσω ανεπίσημων διαύλων, να υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε αντίδραση του ΝΑΤΟ εγκυμονεί κίνδυνο πυρηνικού πολέμου.
Ο στόχος δεν θα ήταν τόσο ο ίδιος ο διάδρομος του Σουβάλκι και η αποκοπή της βαλτικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, όσο η υπονόμευση της Συμμαχίας και των δεσμεύσεών της για αμοιβαία άμυνα.
Θα συμφωνούσαν και οι 32 χώρες του ΝΑΤΟ να πολεμήσουν τη Ρωσία για να ανακαταλάβουν μια μικρή λωρίδα εδάφους; Θα ρίσκαρε ένας Αμερικανός πρόεδρος την κλιμάκωση με μια πυρηνική δύναμη για τη Λιθουανία; Θα το έκαναν η Γερμανία και η Γαλλία;
Κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει με βεβαιότητα – και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα λειτουργεί υπέρ του Πούτιν.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Γούτε, ρωτήθηκε φέτος για μια στρατιωτική άσκηση που προέβλεπε ακριβώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο, δηλαδή μια ρωσική κίνηση στον διάδρομο του Σουβάλκι. Απάντησε ότι το ΝΑΤΟ πραγματοποιεί τακτικά ασκήσεις για τέτοια σενάρια και ότι ενδεχόμενη επίθεση θα προκαλούσε συντριπτική απάντηση.
Πιστεύει ο Πούτιν αυτή τη δέσμευση; Με την Ουάσινγκτον να βρίσκεται σε αντιπαράθεση ακόμη και με ορισμένους από τους στενότερους συμμάχους της, μεταξύ άλλων τον Καναδά, μάλλον όχι.
Τα διδάγματα της Ουκρανίας
Η Ουκρανία έχει προσφέρει στους Ευρωπαίους ένα σκληρό μάθημα για το τι απαιτεί ο σύγχρονος πόλεμος.
Οι χώρες χρειάζονται περισσότερα από στρατιωτικό εξοπλισμό. Χρειάζονται δίκτυα ηλεκτροδότησης που μπορούν να αντέξουν επιθέσεις, νοσοκομεία ικανά να αντιμετωπίσουν μαζικές απώλειες, εφεδρικά συστήματα επικοινωνιών, λειτουργικά δίκτυα μεταφορών και κυβερνήσεις που μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν υπό παρατεταμένη πίεση.
Πάνω απ’ όλα, χρειάζονται κοινωνίες ικανές να αντέξουν το κόστος χωρίς να καταρρεύσουν ή να διχαστούν.
Αυτή την εβδομάδα, το ΝΑΤΟ δημοσιοποίησε επικαιροποιημένες απαιτήσεις για την εθνική ανθεκτικότητα, οι οποίες καλύπτουν τα πάντα: από τη συνέχεια της λειτουργίας της κυβέρνησης και τον ενεργειακό εφοδιασμό έως τα τρόφιμα, το νερό, την υγειονομική περίθαλψη και τις επικοινωνίες σε περιόδους «κρίσης και σύγκρουσης».
Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ μελετούν τον τρόπο με τον οποίο οι Ουκρανοί κατάφεραν να διατηρήσουν σε λειτουργία βασικές υπηρεσίες υπό τη συνεχή ρωσική επίθεση.
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη εξέλιξη. Το ΝΑΤΟ μαθαίνει πλέον και από την Ουκρανία.
Με αυτόν τον τρόπο, η Συμμαχία επιδιώκει να λειτουργήσει αποτρεπτικά, όχι μόνο προαναγγέλλοντας μια συντριπτική απάντηση σε οποιαδήποτε επίθεση, αλλά και δείχνοντας στον Πούτιν ότι η επιθετική του πολιτική δεν θα πετύχει.
Η ετοιμότητα γίνεται μέρος της αποτροπής.
Τα ερωτήματα για την Ουάσινγκτον
Υπάρχει επίσης ένας αμερικανικός παράγοντας πίσω από την ευρωπαϊκή κινητοποίηση.
Οι ΗΠΑ έχουν ταυτόχρονα στρατιωτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, διεξάγουν επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν στη Μέση Ανατολή και αποτρέπουν την Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό. Τα συστήματα αεράμυνας, οι ναυτικές δυνάμεις, τα μέσα συλλογής πληροφοριών και τα αποθέματα πυρομαχικών που μειώνονται δεν μπορούν να βρίσκονται παντού ταυτόχρονα.
Ο Τραμπ έχει κάνει πολλά για την ενίσχυση του ΝΑΤΟ, όμως η δέσμευσή του στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας παραμένει αβέβαιη.
Η Μόσχα το γνωρίζει.
Η Ρωσία παραμένει βαλτωμένη στην Ουκρανία. Ο Πούτιν όμως δεν χρειάζεται μια νέα εισβολή αντίστοιχης κλίμακας για να δοκιμάσει το ΝΑΤΟ. Θα μπορούσε να κλιμακώνει σταδιακά: δολιοφθορές, κυβερνοεπιθέσεις, σχέδια δολοφονιών, επιθέσεις με drones ή πυραύλους και, στη συνέχεια, μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση σχεδιασμένη να διαπιστώσει αν το ΝΑΤΟ εννοεί όσα διακηρύσσει.
Ο Τραμπ θα πήγαινε σε πόλεμο με τη Ρωσία για μια λωρίδα γης που ονομάζεται διάδρομος του Σουβάλκι; Θα ήταν οι Αμερικανοί έτοιμοι για κάτι τέτοιο; Το ερώτημα μοιάζει σχεδόν ρητορικό… Και αυτό από μόνο του υπονομεύει την αποτροπή.
Το τέλος των ψευδαισθήσεων στην Ευρώπη
Για τρεις δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη άφησε την αμυντική ετοιμότητα των κρατών της να υποβαθμιστεί. Ο κίνδυνος πολέμου έμοιαζε μακρινός. Οι στρατιωτικές δαπάνες και οι προσλήψεις στις ένοπλες δυνάμεις μειώθηκαν δραστικά. Η πολιτική άμυνα θεωρούνταν κατάλοιπο μιας άλλης εποχής. Και θεωρούνταν δεδομένο ότι, αν χρειαζόταν, οι ΗΠΑ θα έσπευδαν να συνδράμουν.
Εκείνη η εποχή τελείωσε.
Η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο επειδή οι ηγέτες της αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τη δυσάρεστη αλήθεια: η αποτροπή εξαρτάται από το τι πιστεύει ο Πούτιν ότι θα συμβεί και η αντίδραση της Αμερικής σε μια ευρύτερη σύγκρουση παραμένει αβέβαιη.
Οι ασκήσεις της Λευκορωσίας κοντά στον διάδρομο του Σουβάλκι προκαλούν ανησυχία επειδή, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ρωσία στην Ουκρανία, η αποτρεπτική ισχύς της Δύσης έχει αποδυναμωθεί.
Ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί η διεύρυνση του πολέμου είναι να καταστεί απολύτως σαφές στον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτύχει. Οι επείγουσες κινήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δείχνουν πως εντείνεται η ανησυχία ότι ο Ρώσος πρόεδρος μπορεί να πιστεύει ακριβώς το αντίθετο, καταλήγει η ανάλυση του CNN.
Ανάλυση του CNN
