Το προοδευτικό μπλοκ της Magdalena Andersson διαθέτει προβάδισμα τριών εδρών, όμως οι διαφορές ανάμεσα στο Κέντρο και την Αριστερά μεταφέρουν τη μάχη από τις κάλπες στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης
Η κάλπη στη Σουηδία έστειλε ένα διαφορετικό πολιτικό μήνυμα από εκείνο που είχε αρχίσει να κυριαρχεί στην Ευρώπη. Με βάση το προσωρινό αποτέλεσμα, το κεντροαριστερό μπλοκ υπό τη Magdalena Andersson προηγείται με 176 έδρες έναντι 173 της απερχόμενης δεξιάς πλειοψηφίας του Ulf Kristersson.
Η διαφορά είναι μικρή, αλλά πολιτικά σημαντική. Εφόσον επιβεβαιωθεί μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης των καθυστερημένων και των ψήφων του εξωτερικού, η Andersson θα έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει στην πρωθυπουργία και να βάλει τέλος στην τετραετή διακυβέρνηση της Δεξιάς.
Το αποτέλεσμα, ωστόσο, παραμένει προσωρινό. Η τελική εικόνα αναμένεται μετά την καταμέτρηση των τελευταίων ψηφοδελτίων, ενώ η επίσημη επικύρωσή της θα ακολουθήσει τις επόμενες ημέρες. Με τόσο μικρή κοινοβουλευτική διαφορά, ακόμη και μία μετακίνηση έδρας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες. Η σουηδική Εκλογική Αρχή δημοσιεύει την επίσημη εξέλιξη της καταμέτρησης.
Υποχώρησαν οι Sweden Democrats
Η δεύτερη μεγάλη είδηση της εκλογικής βραδιάς είναι η υποχώρηση των ακροδεξιών Sweden Democrats. Το κόμμα του Jimmie Åkesson έπεσε κάτω από το 18% και υποχώρησε στην τρίτη θέση, πίσω από το συντηρητικό Moderate Party του Kristersson.
Πρόκειται για την πρώτη σημαντική εκλογική κάμψη ενός κόμματος που επί σειρά ετών διεύρυνε σταθερά την επιρροή του. Το 2022 οι Sweden Democrats είχαν αναδειχθεί στη δεύτερη πολιτική δύναμη της χώρας και έγιναν ο βασικός κοινοβουλευτικός εταίρος της κυβέρνησης Kristersson, χωρίς να συμμετέχουν επισήμως στο υπουργικό συμβούλιο.
Στις φετινές εκλογές διεκδικούσαν πλέον απευθείας συμμετοχή στην κυβέρνηση. Το προσωρινό αποτέλεσμα απομακρύνει αυτή την προοπτική και διακόπτει, τουλάχιστον προς το παρόν, την πορεία θεσμικής κανονικοποίησης της σουηδικής Ακροδεξιάς. Σύμφωνα με το Associated Press, πάντως, η περιοριστική μεταναστευτική πολιτική που διαμορφώθηκε υπό την επιρροή της είναι πιθανό να διατηρηθεί ανεξαρτήτως κυβέρνησης.
Αυτό είναι και το πρώτο μήνυμα της σουηδικής κάλπης προς την υπόλοιπη Ευρώπη: η άνοδος της Ακροδεξιάς δεν αποτελεί πολιτική νομοτέλεια. Μπορεί να ανακοπεί, ακόμη και σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής ανασφάλειας, πίεσης γύρω από το μεταναστευτικό και αυξημένης ανησυχίας για την εγκληματικότητα.
Η αριθμητική δεν λύνει το πολιτικό πρόβλημα
Η εκλογική επικράτηση, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως και σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης. Το προοδευτικό μπλοκ αποτελείται από τους Σοσιαλδημοκράτες, το Centre Party, το Left Party και τους Πράσινους. Τα τέσσερα κόμματα συμφωνούν στην ανάγκη αλλαγής κυβέρνησης, αλλά δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει στο περιεχόμενο και στη μορφή της επόμενης διακυβέρνησης.
Η βασική σύγκρουση βρίσκεται ανάμεσα στο φιλελεύθερο Centre Party και το Left Party. Το Κέντρο απορρίπτει τη συμμετοχή της Αριστεράς στην κυβέρνηση και ζητά μια περισσότερο κεντρώα οικονομική και πολιτική κατεύθυνση. Η Αριστερά, από την πλευρά της, έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να στηρίξει την Andersson χωρίς ουσιαστικές προγραμματικές δεσμεύσεις.
Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο υπουργικές θέσεις. Αγγίζει τη φορολογία, τις εργασιακές σχέσεις, το κοινωνικό κράτος, τις ιδιωτικοποιήσεις και τον βαθμό κρατικής παρέμβασης στην οικονομία. Οι Πράσινοι προσθέτουν στο τραπέζι τις δικές τους προτεραιότητες για το κλίμα και την ενεργειακή μετάβαση.
Η Andersson καλείται επομένως να δημιουργήσει μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία ανάμεσα σε κόμματα που θέλουν να απομακρύνουν τη Δεξιά, αλλά διαφωνούν για την πολιτική που πρέπει να την αντικαταστήσει. Οι πρώτες επαφές έχουν ήδη αρχίσει και, όπως επισημαίνει ο Guardian, οι διαπραγματεύσεις μπορεί να αποδειχθούν παρατεταμένες.
Η επιρροή της Ακροδεξιάς παραμένει
Η υποχώρηση των Sweden Democrats δεν σημαίνει και εξαφάνιση της πολιτικής τους επιρροής. Την προηγούμενη τετραετία, αρκετές από τις θέσεις τους για τη μετανάστευση, την ένταξη και την εγκληματικότητα ενσωματώθηκαν στην κυβερνητική πολιτική.
Ακόμη και οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν υιοθετήσει αυστηρότερη στάση σε αυτά τα ζητήματα, επιχειρώντας να ανακτήσουν εργατικά και λαϊκά στρώματα που είχαν μετακινηθεί προς την Ακροδεξιά. Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν οι Sweden Democrats θα βρίσκονται μέσα ή έξω από την κυβέρνηση. Αφορά και το πόσο έχει ήδη μετακινηθεί προς τις θέσεις τους ολόκληρο το σουηδικό πολιτικό σύστημα.
Αυτό είναι το δυσκολότερο στοίχημα για την Andersson. Να σχηματίσει μια λειτουργική κυβέρνηση χωρίς να περιοριστεί στη διαχείριση του πολιτικού πλαισίου που επέβαλε η Ακροδεξιά. Και να επαναφέρει στο επίκεντρο θέματα όπως οι μισθοί, η δημόσια Υγεία, η Παιδεία, η κοινωνική κατοικία και η πράσινη βιομηχανική ανάπτυξη.
Η Σουηδία προσφέρει έτσι ένα διπλό μάθημα στον ευρωπαϊκό προοδευτικό χώρο. Η Ακροδεξιά μπορεί να ηττηθεί εκλογικά. Αλλά μια εκλογική πλειοψηφία δεν αρκεί, αν δεν μετατραπεί σε συνεκτικό και εφαρμόσιμο σχέδιο διακυβέρνησης.
Η Magdalena Andersson φαίνεται να κέρδισε την πρώτη μάχη. Η δυσκολότερη αρχίζει τώρα.
