Η ενεργειακή «μεταρρύθμιση» που πληρώνουν μόνο οι πολίτες
Η ακρίβεια στην ηλεκτρική ενέργεια δεν είναι πια συγκυριακή. Είναι πολιτική επιλογή. Και όσο η κυβέρνηση συνεχίζει να κρύβεται πίσω από τον μύθο της «ελεύθερης αγοράς», τα ελληνικά νοικοκυριά θα παραμένουν όμηροι ενός συστήματος που λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά υπέρ των παρόχων.
Τα τελευταία χρόνια, η αγορά ρεύματος μετατράπηκε σε ένα απολύτως απορρυθμισμένο πεδίο, όπου οι εταιρείες ενέργειας καθορίζουν τιμές, όρους και χρεώσεις χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Οι λογαριασμοί αλλάζουν μορφή, χρώμα και ονομασία, αλλά το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: ακριβότερο ρεύμα, μεγαλύτερη αβεβαιότητα, μηδενική προβλεψιμότητα για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Τα «χρωματιστά» τιμολόγια ως άλλοθι
Τα περιβόητα «πράσινα», «μπλε» και τώρα «πορτοκαλί» τιμολόγια παρουσιάζονται ως εργαλεία ελευθερίας επιλογής. Στην πραγματικότητα, αποτελούν ένα καλοσχεδιασμένο άλλοθι για τη μετακύλιση κάθε ρίσκου στον καταναλωτή. Η κυβέρνηση γνωρίζει πολύ καλά ότι η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών δεν διαθέτει έξυπνους μετρητές, ούτε τη δυνατότητα να μεταφέρει την κατανάλωσή της στις «φθηνές ώρες».
Η ενεργειακή πολιτική, αντί να μειώνει ανισότητες, δημιουργεί νέες. Από τη μία, όσοι έχουν τεχνική και οικονομική δυνατότητα να «παίξουν» με τα δυναμικά τιμολόγια. Από την άλλη, οι πολλοί που πληρώνουν ακριβά, χωρίς πραγματική επιλογή και χωρίς προστασία.
Ρυθμιστικές αρχές σε ρόλο θεατή
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πλήρης απουσία ουσιαστικού ελέγχου. Οι ρυθμιστικές αρχές εμφανίζονται αδύναμες ή απρόθυμες να συγκρουστούν με τα ισχυρά συμφέροντα της αγοράς ενέργειας. Οι έλεγχοι είναι τυπικοί, οι παρεμβάσεις καθυστερημένες και οι κυρώσεις τόσο χαμηλές που αντιμετωπίζονται ως κόστος λειτουργίας.
Το κράτος δεν ρυθμίζει την αγορά. Τη νομιμοποιεί. Και αυτό έχει ονοματεπώνυμο πολιτικής ευθύνης.
Η ενέργεια δεν είναι χρηματιστηριακό προϊόν
Η ηλεκτρική ενέργεια αντιμετωπίζεται πλέον ως χρηματιστηριακό προϊόν και όχι ως βασικό κοινωνικό αγαθό. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που πληρώνει ακριβότερα για να ζεσταθεί, να φωτιστεί, να λειτουργήσει. Η «πράσινη μετάβαση» χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακό περίβλημα για να δικαιολογηθούν επιλογές που επιβαρύνουν τους πολλούς και ωφελούν τους λίγους.
Χωρίς δημόσιο έλεγχο, χωρίς πλαφόν, χωρίς πραγματική προστασία των ευάλωτων και της μεσαίας τάξης, η ενεργειακή πολιτική μετατρέπεται σε εργαλείο κοινωνικής αποδιάρθρωσης.
Ώρα πολιτικής σύγκρουσης
Η λύση δεν θα έρθει από περισσότερα χρώματα στους λογαριασμούς. Θα έρθει μόνο με πολιτική σύγκρουση με τα ενεργειακά καρτέλ, με ισχυρή ρύθμιση της αγοράς, με καθαρούς και απλούς κανόνες, με ενίσχυση του δημόσιου ρόλου στην ενέργεια.
Όσο αυτά δεν συμβαίνουν, τα νοικοκυριά θα συνεχίσουν να βρίσκονται στο έλεος μιας αγοράς που δεν ελέγχεται και μιας κυβέρνησης που επιλέγει να μην ελέγχει. Και αυτό δεν είναι αστοχία. Είναι επιλογή.
