Η πρόσφατη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτέλεσε, όπως κάθε χρόνο, το κεντρικό πεδίο ανακοινώσεων και πολιτικής αντιπαράθεσης, με τα κόμματα να καταθέτουν το οικονομικό και κοινωνικό τους όραμα. Ωστόσο, ο πραγματικός κριτής αυτών των εξαγγελιών είναι οι ίδιοι οι πολίτες, οι οποίοι υποβάλλουν κάθε πρόταση σε ένα αυστηρό «τεστ ρεαλισμού», διαχωρίζοντας τις εφαρμόσιμες πολιτικές από τα απλά επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.
Τα ευρήματα της πρόσφατης δημοσκόπησης της εταιρείας Interview για λογαριασμό του politic.gr αποτυπώνουν με απόλυτη σαφήνεια αυτή την κοινωνική τάση. Η έρευνα εμβαθύνει στο δίλημμα μεταξύ ρεαλισμού και επικοινωνίας, καταδεικνύοντας ότι το εκλογικό σώμα προσεγγίζει τις πολιτικές υποσχέσεις με έντονο σκεπτικισμό και εξαιρετικά κριτική διάθεση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυστηρής αξιολόγησης, η πρόταση που φαίνεται να κερδίζει τη μάχη της αξιοπιστίας και να συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής.
Η εξαγγελία του κόμματος αφορά τη σταδιακή επαναφορά του 13ου μισθού και της 13ης σύνταξης, ένα ζήτημα που αγγίζει άμεσα τον πυρήνα της οικονομικής ασφάλειας των ελληνικών νοικοκυριών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η πλειοψηφία των πολιτών, αγγίζοντας το 57%, εκτιμά πως πρόκειται για ένα μέτρο που μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί στην πράξη.
Απέναντι σε αυτό το ενισχυμένο ποσοστό, ένα 39% αντιμετωπίζει την πρόταση με καχυποψία, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα καθαρά επικοινωνιακό σύνθημα, ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό της τάξης του 4% που δηλώνει πως δεν γνωρίζει ή δεν απαντά.
Η σαφής υπεροχή της πεποίθησης περί εφαρμοσιμότητας υποδηλώνει ότι οι πολίτες αναγνωρίζουν τη συγκεκριμένη πολιτική ως ένα απτό βήμα βελτίωσης του διαθέσιμου εισοδήματός τους, μακριά από θεωρητικά σχήματα.
Στον αντίποδα, η κυβερνητική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία εστιάζει στη δημιουργία ενός νέου αποταμιευτικού «κουμπαρά για τη νέα γενιά», φαίνεται να μην πείθει την πλειοψηφία για τον άμεσα πρακτικό της χαρακτήρα. Το συγκεκριμένο μέτρο προβλέπει τη συνεισφορά τόσο των γονέων όσο και του ίδιου του κράτους, με στόχο τη δημιουργία ενός αρχικού κεφαλαίου για τους νέους.
Παρά τον καινοτόμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα της ιδέας, η ελληνική κοινωνία διατηρεί ισχυρές επιφυλάξεις. Μόλις το 34% των ερωτηθέντων κρίνει ότι η συγκεκριμένη πρόταση είναι ένα μέτρο που μπορεί να εφαρμοστεί απρόσκοπτα.
Αντιθέτως, η συντριπτική πλειοψηφία, που φτάνει το 63%, την υποβαθμίζει σε ένα επικοινωνιακό σύνθημα, στερούμενο άμεσης ρεαλιστικής βάσης ή ικανότητας υλοποίησης στο παρόν οικονομικό κλίμα, με το 3% να μην τοποθετείται επί του θέματος.
Η αντίδραση αυτή πιθανώς αντανακλά τη γενικότερη δυσπιστία των πολιτών απέναντι σε μακροπρόθεσμα κρατικά σχήματα, ιδίως σε περιόδους όπου η άμεση ακρίβεια πιέζει την καθημερινότητα.
Ακόμη μεγαλύτερη, ωστόσο, είναι η επιφύλαξη που καταγράφεται απέναντι στις ριζοσπαστικές προτάσεις που στοχεύουν στην άμεση αναδιανομή του πλούτου, όπως η πολιτική πλατφόρμα που κατατέθηκε από την ΕΛΑΣ. Η εξαγγελία για την επιβολή μιας ετήσιας «πατριωτικής εισφοράς» ύψους 1% στη μεγάλη περιουσία του πλουσιότερου 1% των πολιτών, συγκεντρώνει τα χαμηλότερα ποσοστά κοινωνικής εμπιστοσύνης ως προς τον ρεαλισμό της.
Ειδικότερα, μόνο ένα περιορισμένο 27% των πολιτών εκτιμά ότι πρόκειται για ένα εφαρμόσιμο μέτρο. Στον αντίποδα, ένα συντριπτικό 70% των συμμετεχόντων στην έρευνα καταδικάζει την πρόταση ως αποκλειστικά επικοινωνιακό σύνθημα, ενώ το εναπομείναν 3% επιλέγει την απάντηση «Δεν γνωρίζω / Δεν απαντώ». Η σαρωτική αυτή απόρριψη φανερώνει πως η κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται τέτοιου είδους φορολογικές εξαγγελίες είτε ως πρακτικά και νομικά ανεφάρμοστες, είτε ως μια μορφή παρωχημένης λαϊκιστικής ρητορικής που δεν προσφέρει ουσιαστικές λύσεις στη δομή της οικονομίας.
Συμπερασματικά, η ανάλυση αυτών των κοινωνικών αντιδράσεων στις πολιτικές προτάσεις της ΔΕΘ καταδεικνύει μια εξαιρετικά απαιτητική κοινή γνώμη.
Οι ψηφοφόροι αποδεικνύουν ότι φιλτράρουν αυστηρά τον πολιτικό λόγο, ζητώντας κοστολογημένες, κατανοητές και ρεαλιστικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας.
Το τεστ του ρεαλισμού παραμένει ο πιο κρίσιμος στίβος για το πολιτικό σύστημα, καθώς το χάσμα ανάμεσα στην επικοινωνιακή τακτική και την εφαρμόσιμη κυβερνητική πολιτική είναι αυτό που καθορίζει εν τέλει την αξιοπιστία της κάθε παράταξης.
