Διεθνείς διαστάσεις έχει λάβει η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη όχι μόνο χάρη στη μεγάλη καλλιτεχνική δημοφιλία του αλλά και εξαιτίας της ιατρικής πράξης κατά τη διάρκεια της οποίας υπέστη ανακοπή και έχασε, τόσο πρόωρα και άδικα τη ζωή του.
Η σοκαριστική είδηση ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο με αποτέλεσμα να έχει προκληθεί μεγάλη αναστάτωση στη παγκόσμια ιατρική κοινότητα σχετικά με την ασφάλεια των μεθόδων της πλασμαφαίρεσης.
Ο Dr. Allen P. Green, κλινικός παθολόγος και Αναπληρωτής Ιατρικός Διευθυντής στην κλινική Global Apheresis στο Μιλ Βάλεϊ της Καλιφόρνια, που έχει κάνει περισσότερες από 500 αφαιρέσεις πλάσματος, παραδέχεται, σε εκτενές σχετικό άρθρο που δημοσίευσε στην προσωπική του ιστοσελίδα, πως από την ημέρα του θανάτου του Έλληνα τραγουδιστή πολλοί ασθενείς αλλά και γιατροί τού θέτουν το ερώτημα εάν είναι επικίνδυνη η διαδικασία.
Αναφερόμενος ειδικά στην περίπτωση του ιδιωτικού ιατρείου του Κολωνάκι, όπου ξεψύχησε ο Γιώργος Μαζωνάκης, εκτιμά πως υπήρχαν πολύ βασικές ελλείψεις: «Όσα έχουν αναφερθεί για το συγκεκριμένο ιατρείο στο Κολωνάκι —εφόσον επιβεβαιωθούν δικαστικά— περιγράφουν ένα περιβάλλον που στερείται τα τρία βασικά στοιχεία που απαιτούνται για κάθε πρόγραμμα αφαιρέσεως: προσωπικό ειδικά εκπαιδευμένο στη διαδικασία, λειτουργικό εξοπλισμό αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών και καθορισμένα κριτήρια διακοπής της διαδικασίας.»
Προκειμένου να δώσει απαντήσεις σχετικά με την ασφάλεια των ιατρικών αυτών πράξεων κρίνει απαραίτητο τον διαχωρισμό των διαφορετικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται: «Σχεδόν όλες οι αναφορές στην αγγλική γλώσσα χρησιμοποιούν τους όρους «πλασμαφαίρεση», «ανταλλαγή πλάσματος» και «καθαρισμός αίματος» ως εναλλάξιμους. Δεν πρόκειται για το ίδιο πράγμα και η διαφορά αυτή έχει σημασία για την ερμηνεία των δεδομένων σχετικά με την ασφάλεια» διευκρινίζει.
Σχετικά με το σύστημα INUSpheresis, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη εξηγεί πως «αποτελεί μια ειδική μορφή πλασμαφαίρεσης διπλής διήθησης (DFPP). Το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κύτταρα του αίματος, διέρχεται από ένα δευτερεύον φίλτρο που συγκρατεί τα μεγαλύτερα μόρια και στη συνέχεια επιστρέφεται στον ασθενή. Δεν πραγματοποιείται αντικατάσταση με κάποιο άλλο υγρό.»
Σε αντίθεση, η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (TPE), η διαδικασία που εφαρμόζει ο ίδιος «λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο καθώς το πλάσμα αφαιρείται και απορρίπτεται, ενώ αντικαθίσταται από φρέσκο διάλυμα λευκωματίνης.»
Υπογραμμίζει δε πως «τα στοιχεία για την INUSpheresis συγκεκριμένα είναι ελάχιστα καθώς η δημοσιευμένη βιβλιογραφία είναι μικρή παρατηρητική εργασία από ευρωπαϊκά κέντρα.»
Οι κίνδυνοι και οι απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Dr. Allen P. Green στην εξειδίκευση του προσωπικού που αναλαμβάνει να πραγματοποιήσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη και στον απαραίτητο εξοπλισμό που απαιτείται για την αντιμετώπιση περιστατικών έκτακτης ανάγκης.
«Μια κλινική αγοράζει το μηχάνημα, ένας αντιπρόσωπος πωλήσεων εκπαιδεύει το προσωπικό μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο και η ανταλλαγή πλάσματος προστίθεται στις παρεχόμενες υπηρεσίες» επισημάνει προσθέτοντας με νόημα ότι «το χάσμα ανάμεσα στην κατοχή του εξοπλισμού και τη γνώση της χρήσης του είναι μεγαλύτερο απ’ ό,τι αντικατοπτρίζει επί του παρόντος η αγορά». Επισημαίνει επίσης πως «ο όρος «κλινική μακροζωίας» δεν αποτελεί πιστοποίηση προσόντων, ούτε βέβαια και η κατοχή μηχανήματος αφαιρέρεσης».
Επιχειρώντας να εξηγήσει τι συνέβη στην περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη παραθέτει δύο τρόπους ερμηνείας: Η πρώτη είναι πως η διαδικασία διενεργήθηκε με τρόπο που προκάλεσε βλάβη: «Χρήση λανθασμένου υγρού αντικατάστασης, παράλειψη εργαστηριακών εξετάσεων προ της θεραπείας, ακατάλληλος εξοπλισμός, αγνόηση ηχητικών σημάτων προειδοποίησης ή υποβολή σε θεραπεία ασθενούς που δεν έπρεπε να υποβληθεί σε αυτήν.
Στο τελευταίο, μάλιστα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση υπογραμμίζοντας πως μερικές φορές η σωστή απόφαση είναι να μην γίνει θεραπεία, φωτογραφίζοντας ξεκάθαρα την Ιωάννα Γάκα η οποία παρά τις αλλαγές που παρατήρησε στον Γιώργο Μαζωνάκη, δεν τον απέτρεψε: «Ένας ασθενής που προσέρχεται για προγραμματισμένη διαδικασία παρουσιάζοντας νέα σύγχυση, δυσκολία στην ομιλία, νέο βήχα, ανεξήγητη κατακράτηση υγρών ή δυσκολία στην ορθοστασία, δεν είναι ασθενής που πρέπει να υποβληθεί σε θεραπεία τη συγκεκριμένη ημέρα. Τα ευρήματα αυτά απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση. Ένα πρόγραμμα αφαιρέσεως (αφαίρεσης) που δεν έχει τη δυνατότητα ακύρωσης μιας προγραμματισμένης συνεδρίας αντιμετωπίζει δομικό πρόβλημα, όχι κλινικό».
Η δεύτερη ερμηνεία του παραπέμπει σε καρδιακό επεισόδιο που θα είχε συμβεί ούτως ή άλλως: «Οι αρρυθμίες και τα εμφράγματα του μυοκαρδίου συμβαίνουν τόσο σε γραφεία όσο και πάνω σε διαδρόμους γυμναστικής. Το γεγονός ότι ένα συμβάν εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας δεν σημαίνει ότι προκλήθηκε από αυτήν. Εάν συμβεί ένα καρδιακό επεισόδιο σε μια σωστά οργανωμένη μονάδα αφαιρέσεως (αφαίρεσης συστατικών αίματος), η ομάδα το αντιλαμβάνεται μέσα σε δευτερόλεπτα, διακόπτει τη λειτουργία του κυκλώματος, ξεκινά τη διαδικασία ανάνηψης με εξοπλισμό που έχει ελεγχθεί νωρίτερα την ίδια μέρα και ειδοποιεί άμεσα τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Αυτό που καθορίζει αν ένα επεισόδιο θα είναι επιβιώσιμο ή θανατηφόρο είναι, συνήθως, τα πρώτα λεπτά. Το περιβάλλον στο οποίο λαμβάνει χώρα η διαδικασία δεν καθορίζει αν θα συμβεί το επεισόδιο, αλλά το αν ο ασθενής θα επιβιώσει από αυτό. Ο Γιώργος Μαζωνάκης, ωστόσο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νεκροψίας νεκροτομής δεν είχε κάποιο καρδιακό πρόβλημα.
Τέλος, ως προς τους βασικούς κινδύνους που πιθανώς να προκύψουν κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας αφαίρεσης πλάσματος, αναφέρει τη μείωση του ιονισμένου ασβεστίου που επηρεάζει την καρδιακή αγωγιμότητα, τη γρήγορη μείωση της αρτηριακής πίεσης ιδιαίτερα σε ασθενείς που είναι αφυδατωμένοι, λαμβάνουν αντιυπερτασικά ή έχουν καρδιακή νόσο, τη συνέχιση της λειτουργίας του μηχανήματος μετά το χτύπημα των συναγερμών χωρίς να έχει διερευνηθεί η αιτία, την απουσία προθεραπευτικού ελέγχου και την έλλειψη πιστοποιημένου προσωπικού, φαρμάκων και εξοπλισμού για την άμεση ενεργοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
