Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ένας μεγάλος πολιτικός, ένας καταξιωμένος επιστήμονας, ένας οραματιστής ηγέτης, μια χαρισματική προσωπικότητα με παγκόσμια ακτινοβολία και πολιτική οξυδέρκεια. Δεν απουσίασε ποτέ από τα πολιτικά δρώμενα. Από τα ωραία και τα άσχημα που συνέβησαν και συμβαίνουν στην Ελλάδα, τη μεγάλη του αγάπη. Ήταν όμως ένας μεγάλος πολιτικός γιατί ήταν ένας μεγάλος άνθρωπος. Μια πολύπλευρη προσωπικότητα. Με τα στοιχεία του επαναστάτη και του ρεαλιστή, του αυστηρού αλλά όχι άδικου, του έμφυτα λαϊκού αλλά όχι λαϊκιστή.
Ήταν ο πολιτικός της σύγχρονης Ελλάδας που με έναν δικό του, μοναδικό και σφαιρικά μελετημένο τρόπο αντιμετώπισε τις πολλαπλές κρίσεις κατά τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Ήταν ο ηγέτης που πήρε το τιμόνι της χώρας και την οδήγησε στην πραγματοποίηση του οράματός του για μια ανεξάρτητη Ελλάδα με γερές δημοκρατικές βάσεις. Αντιμετώπιζε τα πολιτικά ζητήματα και τα προβλήματα που ανέκυπταν πάντα ριζοσπαστικά αλλά ποτέ σπασμωδικά. Με πολιτική οξυδέρκεια και διορατικότητα. Με ευαισθησία, αυτοσεβασμό και αίσθημα εθνικής αξιοπρέπειας, έτσι ώστε να διεγείρει την ψυχή, τα συναισθήματα και τη συνείδηση κάθε προοδευτικού Έλληνα και Ελληνίδας.
Ως χαρισματικός εθνικός ηγέτης ενσάρκωνε τη φωνή, τον καημό, την προσδοκία και την ελπίδα κάθε συμπατριώτη μας. Χάρη στον Ανδρέα γεννήθηκε ένα κόμμα-θεσμός με ιδεολογική και προγραμματική συνοχή, με ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα, με λαϊκή βάση. Ένα μαζικό λαϊκό κίνημα της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Ένα λαογέννητο, ελπιδοφόρο και νικηφόρο κίνημα. Γι’ αυτό πάντα προωθούσε συναινετικές διαδικασίες, ώστε να γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στη βάση του Κινήματος και την ηγεσία, να εξοβελίζει τις προσωπικές συγκρούσεις από την πολιτική και να κατοχυρώνει τον αναγκαίο δεσμό ανάμεσα στην ηγεσία και στη βάση.
Τόσο ως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ όσο και ως πρωθυπουργός της χώρας, ο Ανδρέας Παπανδρέου έδωσε έναν μεγάλο αγώνα αρχών. Στεκόταν όρθιος και στους δυνατούς ανέμους και στα μεγάλα κύματα, ως άξιος καπετάνιος. Γιατί ως πρωθυπουργός κράτησε σταθερά το τιμόνι της χώρας, πετυχαίνοντας με την πολιτική του να μειώσει δραστικά τις κοινωνικές ανισότητες. Να βάλει τα θεμέλια του κοινωνικού κράτους και μιας ανοιχτής και σύγχρονης κοινωνίας. Να θέσει την κοινωνική συνοχή στις βασικές προτεραιότητές του. Να απελευθερώσει τις κοινωνικές δυνάμεις που ζούσαν στο περιθώριο για δεκαετίες. Έτσι έφερε στο προσκήνιο τους μέχρι τότε ξεχασμένους Έλληνες, τους μισθωτούς, τους μη προνομιούχους, τους αγρότες. Κι έτσι άνοιξε νέους ορίζοντες συμμετοχής και δράσης στους νέους και στις γυναίκες. Γι’ αυτό και δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί τον καθαρό αέρα πολιτικής και κοινωνικής ελευθερίας με τον οποίο ο Ανδρέας Παπανδρέου ενέπνευσε όλη τη χώρα.
Δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί τους βαθείς πολιτικούς και κοινωνικούς δεσμούς που δημιούργησε με τους Έλληνες και τις Ελληνίδες, που τον πίστεψαν και τον αγάπησαν. Που ταυτίστηκαν με τις ιδέες και το οράματά του. Γι’ αυτό και απέδειξε στον λαό ότι μεγάλος πολιτικός είναι αυτός που πράττει με γνώμονα το συμφέρον των επόμενων γενεών, ενώ μεγάλος πολιτικάντης αυτός που πράττει με γνώμονα τις επόμενες εκλογές. Αυτός, ο διορατικός ηγέτης, μετέφραζε την πραγματικότητα ως είχε και όχι όπως θα βόλευε.
Γιατί πολιτευόταν με αυτοσεβασμό και όχι με επικίνδυνες για το μέλλον της Ελλάδας ψευδαισθήσεις. Είναι απαραίτητο να κάνουμε έναν παραλληλισμό εκείνης της περιόδου, όπου βρήκαν εύφορο έδαφος για να αναπτυχθούν οι νεοφιλελεύθερες ιδέες, οι δεξιόστροφοι λαϊκισμοί και οι προπαγανδιστικές δυνάμεις, με το σήμερα. Καθώς και σήμερα, οι ίδιες καιροσκοπικές δυνάμεις, του άκρατου νεοφιλελευθερισμού και του λαϊκισμού, των ιδιοτελών συμφερόντων και της εξουσιολαγνείας εντός και εκτός των τειχών μάς οδήγησαν και μας οδηγούν σε ένα ανελέητο παιχνίδι εντυπώσεων, αποπροσανατολισμού και όξυνσης των προβλημάτων σε βάρος των πολλών, των δημιουργών, των αδυνάμων. Όλοι όμως αυτοί θα καταλάβουν πως ο προοδευτικός χώρος, ο χώρος της προσφοράς στην Ελλάδα και στους ανθρώπους εδώ και δεκαετίες, που μας έκανε περήφανους, δεν αφορίζεται πολιτικά. Γιατί έμαθε να προτάσσει τις δημοκρατικές αξίες απέναντι στην πολιτική μισαλλοδοξία του χθες και του σήμερα.
Και η πολιτική δικαίωση θα έρθει όπως και τότε και θα επιβάλει έναν άλλο πολιτικό πολιτισμό στη χώρα μας, ενάντια σε κάθε μηχανισμό που υπονόμευσε αλλά και καπηλεύτηκε την ιστορία μας και τη διαδρομή μας. Αρκεί σε κάθε πολιτικό μας βήμα να αντηχούν δυνατά οι προτροπές του Ανδρέα Παπανδρέου. Να είμαστε εμείς οι πολιτικοί υπηρέτες των ανθρώπων χωρίς την παραμικρή αίσθηση μειονεξίας. Να αντιστρέφουμε τους όρους και τους ρόλους.
Να μετατρέπουμε τη δύναμη σε μεταποιημένη ωφέλεια για τους πολλούς. Να μπαίνουμε στη θέση του αδύναμου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραβιάζουμε βασικούς ηθικούς και αξιακούς κανόνες. Να σκεπτόμαστε πρώτα απ’ όλα ότι άλλοι είναι εκείνοι που αποφασίζουν για τον ρόλο μας και να μην τους περιφρονούμε – αυτοί, έλεγε, είναι οι άνθρωποι που μας εμπιστεύτηκαν. Και συνέχιζε λέγοντας: Οι πολιτικοί που δεν κατάλαβαν τη δύναμη των συνόλων έχασαν το τρένο. Οι πολιτικοί που δεν κατέγραψαν στη μνήμη και στη συνείδησή τους ότι το πέρασμα από τη ζωή είναι πολύ μικρό και ότι η εξουσία είναι εφήμερη σίγουρα δεν επιτέλεσαν όπως έπρεπε τον ρόλο τους. Για να προσεγγίσει με την πολιτική του σοφία τον ρόλο και τη σεμνότητα που είναι ανάγκη να έχει ο πολιτικός, λέγοντας χαρακτηριστικά: Η κατάχρηση των προσόντων από έναν πολιτικό, αν υπάρχει εγωκεντρική διάθεση, μπορεί να καταλήξει σε ένα μεγάλο μειονέκτημα. Τα πρόσωπα που θα παγιδευτούν και θα ζήσουν μόνο ανάλογα με τα προσόντα τους και όχι με τη διαρκή συνειδητή προσφορά τους θα απομονωθούν. Όσο δημόσια ένα άτομο διογκώνει άμετρα μόνο την παρουσίαση των προσόντων του, τόσο περιθωριοποιείται.
Αυτός ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου… Και όλα αυτά είναι και δικά μου προσωπικά βιώματα, τα χρόνια που συνεργάστηκα μαζί του, τα χρόνια που με ενέπνευσε και με συγκίνησε πολιτικά. Με τους διαρκείς αγώνες μας. Αγώνες για δημοκρατία. Με ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, ανεξάρτητες αρχές προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών, με ισχυρούς θεσμούς. Αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη. Για να νιώθει ο πολίτης ασφαλής με εγγυημένο ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης και με δεδομένες ποιοτικές κοινωνικές παροχές από το κράτος. Αγώνες για αλλαγή.
Για την επιστροφή στην Ελλάδα της προόδου, μια περήφανη Ελλάδα, με κοινωνική συνοχή και παραγόμενο πλούτο. Πλούτο για τους πολλούς, και όχι για τους λίγους. Αυτή την πολιτική παρακαταθήκη παραλάβαμε. Μια παρακαταθήκη που είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ, γιατί ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένας πολιτικός που, αν και σήμερα είναι ο μεγάλος απών από την πολιτική μας ζωή, η παρουσία του σε αυτήν παραμένει διαρκής.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Στο Καρφί»
