Η επίμονη άνοδος της ακρίβειας κατά τους πρώτους μήνες του 2026 δεν αποτελεί πλέον απλώς μια στατιστική ένδειξη στους δείκτες πληθωρισμού, αλλά μια πραγματικότητα που διαπερνά κάθε πτυχή της οικονομικής ζωής.
Οι τιμές στα αγαθά και στις υπηρεσίες συνεχίζουν ακάθεκτες την ανοδική τους πορεία, μεταφράζοντας την έντονη ζήτηση σε υψηλότερους ονομαστικούς τζίρους για επιχειρήσεις ολόκληρων κλάδων. Το φαινόμενο, ωστόσο, έχει δύο όψεις: ενώ οι εταιρείες βλέπουν τα έσοδά τους να διογκώνονται και τα δημόσια ταμεία να ωφελούνται από αυξημένες φορολογικές εισπράξεις, τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με μια ασφυκτική συμπίεση της αγοραστικής τους δύναμης.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των μηνιαίων δεικτών με έτος βάσης το 2020 ίσο με 100, οι πληθωριστικές πιέσεις όχι μόνο διατηρήθηκαν αλλά ενισχύθηκαν περαιτέρω το πρώτο τετράμηνο του έτους. Ο δείκτης αγαθών, που ήδη κινούνταν σε υψηλά επίπεδα, εκτοξεύθηκε τον Απρίλιο του 2026 στις 129,12 μονάδες, από 121,69 μονάδες που ήταν τον Ιανουάριο. Ενδιάμεσα, τον Μάρτιο, είχε προηγηθεί νέα επιτάχυνση στις 126,88 μονάδες, αποδεικνύοντας ότι η πίεση στις τιμές δεν είναι προσωρινή αλλά διαρκής. Παράλληλα, ο δείκτης υπηρεσιών ακολούθησε την ίδια τροχιά, φθάνοντας στις 123,04 μονάδες τον Απρίλιο έναντι 120,61 μονάδων στις αρχές του έτους.
Ακόμη πιο ενδεικτική της υποκείμενης δυναμικής του πληθωρισμού είναι η πορεία του πυρήνα, ο οποίος εξαιρεί τις πιο ευμετάβλητες κατηγορίες αγαθών και θεωρείται ο πιο αξιόπιστος δείκτης των διαρθρωτικών πληθωριστικών πιέσεων. Τον Απρίλιο του 2026 ο πυρήνας πληθωρισμού ανήλθε στις 119,25 μονάδες, έναντι μόλις 115,81 μονάδων τον Ιανουάριο και 118,05 μονάδων τον Μάρτιο. Αυτή η σταθερή ανοδική τροχιά επιβεβαιώνει ότι η ακρίβεια έχει εδραιωθεί στην ελληνική οικονομία και δεν φαίνεται να υποχωρεί.
Η εικόνα αυτή δεν ήρθε ξαφνικά. Ήταν ήδη ορατή κατά τη διάρκεια του 2025, όταν ο μέσος ετήσιος δείκτης αγαθών είχε διαμορφωθεί στις 122,28 μονάδες, ο δείκτης υπηρεσιών στις 118,30 μονάδες και ο πυρήνας πληθωρισμού στις 115,45 μονάδες. Το 2026, ωστόσο, η τάση όχι μόνο συνεχίστηκε αλλά επιταχύνθηκε, φέρνοντας τις τιμές σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από εκείνα της προηγούμενης χρονιάς.
Ταυτόχρονα, η αύξηση των τιμών αποτυπώνεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, ο συνολικός τζίρος των επιχειρήσεων αυξήθηκε κατά 2,6% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, φτάνοντας τα 111,27 δισεκατομμύρια ευρώ, από 108,48 δισεκατομμύρια ευρώ. Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η εικόνα το τέταρτο τρίμηνο του 2025, όταν ο κύκλος εργασιών είχε ανέλθει στα 133,9 δισεκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας ετήσια άνοδο 2,2%. Πρόκειται για αύξηση που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται όχι στην αύξηση του πραγματικού όγκου πωλήσεων, αλλά στην ανατίμηση των αγαθών και των υπηρεσιών.
Οι κατασκευές αναδεικνύονται σε έναν από τους κλάδους με τη μεγαλύτερη ενίσχυση, καθώς ο κύκλος εργασιών τους εκτοξεύθηκε κατά 17,4%, φθάνοντας τα 4,68 δισεκατομμύρια ευρώ. Η άνοδος αυτή αντανακλά τόσο την αύξηση του κόστους των δομικών υλικών όσο και την ανατίμηση των εργασιών, γεγονός που αποτυπώνεται άμεσα στις τελικές τιμές που καλούνται να πληρώσουν οι καταναλωτές. Ακολουθεί ο κλάδος παροχής νερού, επεξεργασίας λυμάτων και διαχείρισης αποβλήτων με αύξηση 10,8%, ενώ ισχυρή ήταν επίσης η επίδοση των επαγγελματικών, επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες κατέγραψαν άνοδο 9,5%.
Θετική εικόνα εμφάνισαν ακόμη οι δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνίας, με άνοδο 7,4% και κύκλο εργασιών 4,03 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς και οι υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας, που ενισχύθηκαν κατά 5,7%. Το εμπόριο, παραμένοντας ο απόλυτος κυρίαρχος σε όρους μεγέθους, διατήρησε κύκλο εργασιών 42,25 δισεκατομμύρια ευρώ με αύξηση 1,8%, ενώ η μεταποίηση, ένας από τους βασικότερους παραγωγικούς πυλώνες της χώρας, κατέγραψε άνοδο 1% φτάνοντας τα 22,88 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι κλάδοι ωφελημένοι. Η ακρίβεια, ανεβάζοντας το κόστος ζωής, φαίνεται να πλήττει συγκεκριμένες δραστηριότητες, ιδίως εκείνες που συνδέονται στενά με το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Ο κλάδος παροχής καταλύματος και εστίασης είδε τον κύκλο εργασιών του να υποχωρεί κατά 1%, φτάνοντας τα 2,67 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ ο πρωτογενής τομέας γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας σημείωσε πτώση 0,7%. Πρόκειται για ενδείξεις ότι όταν η ακρίβεια φτάνει σε οριακό σημείο, οι καταναλωτές αναγκάζονται να περιορίσουν τις δαπάνες τους σε μη απολύτως απαραίτητες υπηρεσίες.
Η διεύρυνση των ονομαστικών εσόδων δημιουργεί, παράλληλα, ένα πρόσθετο δημοσιονομικό όφελος για το κράτος. Η άνοδος των τιμών αυξάνει αυτομάτως τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ, καθώς ο φόρος υπολογίζεται επί υψηλότερων τελικών τιμών. Παράλληλα, οι αυξημένοι τζίροι ενισχύουν τα φορολογικά έσοδα από εταιρικούς φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις, δημιουργώντας έναν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που μπορεί να αξιοποιηθεί για πολιτικές αντιστάθμισης – εφόσον υπάρχει η πολιτική βούληση.
Η ίδια ακριβώς εξέλιξη, ωστόσο, λειτουργεί ως βαρίδι για τα νοικοκυριά. Καθώς οι τιμές αυξάνονται, η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών συρρικνώνεται ανησυχητικά. Παρά το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις εμφανίζουν υψηλότερους τζίρους σε ονομαστικούς όρους, οι καταναλωτές καλούνται να διαθέτουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για τις ίδιες – αν όχι λιγότερες – αγορές αγαθών και υπηρεσιών. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα συμπιέζεται, η κατανάλωση αναγκαστικά περιορίζεται και οι αντοχές των ευάλωτων νοικοκυριών δοκιμάζονται συνεχώς.
Η ακρίβεια, λοιπόν, λειτουργεί διττά στην οικονομία. Από τη μία πλευρά, αυξάνει κύκλους εργασιών, φουσκώνει τα δημόσια έσοδα και δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας ανθηρής οικονομικής δραστηριότητας. Από την άλλη, μεταφέρει ολόκληρο το βάρος της στα νοικοκυριά, τα οποία βλέπουν το κόστος διαβίωσης να αυξάνεται ταχύτερα από τις πραγματικές δυνατότητες κατανάλωσης. Όσο η άνοδος των τιμών συνεχίζεται χωρίς ουσιαστική αύξηση των εισοδημάτων, τόσο η ψαλίδα μεταξύ ονομαστικής ανάπτυξης και πραγματικής ευημερίας θα ανοίγει, αφήνοντας βαθιά τα σημάδια της στην κοινωνική συνοχή.
