Δεύτερος γύρος ανατιμήσεων μέσα σε δύο με τρεις μήνες «τρέχει» από την 1η Οκτωβρίου στον κλάδο των γαλακτοκομικών, με τη φέτα και τα τυροκομικά προϊόντα που παράγονται από πρόβειο γάλα να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Οι γαλακτοβιομηχανίες και κυρίως οι τυροκομικές επιχειρήσεις ενημέρωσαν τις τελευταίες ημέρες τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, οι οποίες απέστειλαν τους νέους τιμοκαταλόγους στο υπουργείο Ανάπτυξης. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΟΤ, οι ανατιμήσεις κινούνται σε τρεις «σκάλες»: 5%, 7% και 9%.
Η προηγούμενη «παρτίδα» ανατιμήσεων, που αφορούσε συνολικά τα γαλακτοκομικά προϊόντα, είχε «τρέξει» στο δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου, γεγονός που σημαίνει ότι ο κλάδος προχωρά σε δεύτερη αύξηση τιμών μέσα σε μόλις λίγες εβδομάδες, επιβαρύνοντας εκ νέου το καλάθι του καταναλωτή.
Η «δραματική» έλλειψη πρόβειου γάλακτος πίσω από τις ανατιμήσεις
Η βασική αιτία των νέων ανατιμήσεων είναι η δραματική έλλειψη πρώτης ύλης, δηλαδή του πρόβειου γάλακτος, ως αποτέλεσμα της ευλογιάς που έπληξε την ελληνική κτηνοτροφία την τελευταία διετία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, «χάθηκαν» περισσότερα από 450.000 πρόβατα, ενώ η μη δυνατότητα αναδημιουργίας των κοπαδιών – όπως προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία – οδήγησε σε αύξηση της τιμής παραγωγού πάνω από 1,62 ευρώ το κιλό.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο καθώς η έλλειψη πρώτης ύλης συνέπεσε με την κορύφωση της διεθνούς ζήτησης για φέτα. Η εξαγωγική ζήτηση βρίσκεται στο «ζενίθ» και οι ανάγκες της ελληνικής τυροκομίας είναι εξαιρετικά αυξημένες, την ίδια στιγμή που οι διαθέσιμες ποσότητες πρόβειου γάλακτος έχουν περιοριστεί δραστικά.
Κρίσιμο είναι το γεγονός ότι οι γαλακτοβιομηχανίες και οι τυροκομικές επιχειρήσεις δεν είναι διατεθειμένες να στηρίξουν την εσωτερική αγορά εις βάρος των εξαγωγών τους. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, «συμβαίνει και θα συνεχίσει να συμβαίνει το αντίθετο» – δηλαδή οι εξαγωγές προτεραιοποιούνται έναντι της εγχώριας κατανάλωσης, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τις τιμές στην ελληνική αγορά.
Έρχεται νέο «κύμα» ανατιμήσεων και στο «λευκό τυρί» – Στα 53 λεπτά το αγελαδινό γάλα
Η αύξηση της τιμής της φέτας αναμένεται να πυροδοτήσει νέο γύρο ανατιμήσεων, αυτή τη φορά στα τυροκομικά προϊόντα που παράγονται από αγελαδινό γάλα. Μετά το ταραχώδες 2022, όταν η άνοδος της τιμής της φέτας άφησε «χώρο» στην αγορά για το λεγόμενο «λευκό τυρί» – που παρασκευάζεται από αγελαδινό γάλα και είναι σημαντικά φθηνότερο – το προϊόν αυτό απέκτησε σημαντικό μερίδιο αγοράς, το οποίο κινείται πάνω από 15%.
Εκτιμάται ότι η νέα αύξηση της τιμής της φέτας θα ενισχύσει την καταναλωτική ζήτηση του «λευκού τυριού» και αντιστοίχως τη ζήτηση σε πρώτη ύλη, δηλαδή αγελαδινό γάλα. Σήμερα η τιμή του αγελαδινού γάλακτος ανέρχεται στα 53 λεπτά το κιλό και είναι η δεύτερη υψηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά από την Κύπρο – γεγονός που καθιστά εξαιρετικά πιθανή μια νέα ανατίμηση και σε αυτή την κατηγορία προϊόντων.
Το «αγκάθι» του προγράμματος μείωσης τιμών – Τι θα γίνει μετά τον Οκτώβριο
Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα μείωσης τιμών που «τρέχει» το υπουργείο Ανάπτυξης ολοκληρώνεται στο τέλος του Οκτωβρίου, με το τελευταίο δίμηνο του χρόνου να είναι «ελεύθερο». Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, αλλά και η Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, επιθυμούν τη συνέχιση του προγράμματος και στο τελευταίο δίμηνο του έτους. Πρόσφατα, ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος ανέφερε ότι από την 1η Νοεμβρίου θα γίνει εκ νέου συζήτηση.
Ωστόσο, οι επιχειρηματικές αντιδράσεις που έχουν προκληθεί από την ενεργειακή επιβάρυνση δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια αισιοδοξίας για τη συνέχιση του προγράμματος. Από την άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις – κυρίως τον Δεκέμβριο, όταν ο τζίρος τους διπλασιάζεται – θέλουν, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, να έχουν «λυτά τα χέρια τους» για να ακολουθήσουν την εμπορική πολιτική που κρίνουν σκόπιμη, δηλαδή να «παίξουν» με ισχυρές προσφορές.
Στην καλύτερη περίπτωση, και εφόσον οι κυβερνητικές πιέσεις ενταθούν, δεν αποκλείεται να δοθούν στο νέο πρόγραμμα μικρής κινητικότητας κωδικοί – προκειμένου να ικανοποιηθεί η επιθυμία της επικεφαλής της Ανεξάρτητης Αρχής για 1.000 κωδικούς σε χαμηλές τιμές.
Το «παράδοξο» του προγράμματος – Μόλις 3% του τζίρου οι 840 κωδικοί
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 840 κωδικοί επωνύμων προϊόντων που σήμερα είναι ενταγμένοι στο πρόγραμμα των μειωμένων τιμών πραγματοποιούν, όπως έχει αποκαλύψει ο ΟΤ, μόλις το 3% του τζίρου των αλυσίδων. Τον Σεπτέμβριο ο τζίρος τους αυξήθηκε στο 5%, αλλά, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, πρόκειται κυρίως για μετατόπιση της καταναλωτικής ζήτησης από κωδικό σε κωδικό της ίδιας εταιρείας – και όχι για πραγματική αύξηση των πωλήσεων των προϊόντων που είναι ενταγμένα στο πρόγραμμα.
Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι η αποτελεσματικότητα του προγράμματος μείωσης τιμών παραμένει περιορισμένη, την ώρα που οι ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα όπως η φέτα και τα τυροκομικά συνεχίζονται αμείωτες, επιβαρύνοντας διαρκώς το καλάθι του Έλληνα καταναλωτή.
