Άλλη μία παρέμβαση για την Αθήνα, άλλη μία φορά που το πρόβλημα ξεκινά από την πόλη και καταλήγει στον Χάρη Δούκα προσωπικά.
Ο Στάθης Καλύβας, με σημερινό άρθρο του στην Καθημερινή και τον δηκτικό τίτλο «Δήμαρχος μάκας», περιγράφει μια Αθήνα αντιμέτωπη με σοβαρό πρόβλημα καθαριότητας. Η κριτική στη λειτουργία μιας δημοτικής αρχής είναι όχι απλώς θεμιτή αλλά απαραίτητη. Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οικοδομείται το επιχείρημα.
Γιατί ο ίδιος ο αρθρογράφος αναγνωρίζει σχεδόν όλα όσα κάνουν το πρόβλημα πολύ πιο σύνθετο από το εύκολο «φταίει ο δήμαρχος».
Γράφει ότι η βρωμιά συνδέεται με την έκρηξη του τουρισμού, την τεράστια αύξηση της εστίασης, τα ξενοδοχεία και τις χιλιάδες βραχυχρόνιες μισθώσεις, άρα με την κατακόρυφη αύξηση των απορριμμάτων. Αναγνωρίζει ακόμη ότι είναι λάθος να φορτώνεται αυτομάτως όλο το πρόβλημα στον Δήμο.
Και προχωρά ακόμη περισσότερο.
Υπερασπίζεται τους εργαζόμενους στην καθαριότητα, τους οποίους βλέπει –όπως γράφει– να αγωνίζονται καθημερινά, αναγνωρίζει ότι οι βάρδιες των απορριμματοφόρων στο κέντρο έχουν πολλαπλασιαστεί και σημειώνει ότι χωρίς αυτή την προσπάθεια «τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα». Αποδίδει μάλιστα σημαντικό μερίδιο ευθύνης και στην κεντρική διοίκηση.
Και τότε συμβαίνει το παράδοξο.
Αφού το ίδιο το άρθρο έχει περιγράψει ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα, η ανάλυση εγκαταλείπει σταδιακά τα σκουπίδια και μετατρέπεται σε πολιτική και προσωπική επίθεση στον Χάρη Δούκα.
Ο αρθρογράφος δεν περιορίζεται στο αν πλένονται αρκετά τα πεζοδρόμια, αν απαιτείται διαφορετικό πρόγραμμα αποκομιδής για την εστίαση ή αν χρειάζονται περισσότεροι έλεγχοι – ερωτήματα απολύτως εύλογα.
Περνά στην πολιτική δραστηριότητα του δημάρχου.
Επικρίνει την παρουσία του σε διεθνείς διοργανώσεις, ειρωνεύεται συνέδρια για τη δημοκρατία και την Ευρώπη και υποστηρίζει ότι ο δήμαρχος χρησιμοποιεί το αξίωμά του ως εφαλτήριο για την κεντρική πολιτική σκηνή. Και καταλήγει μάλιστα να μιλά για «οικουμενική κατακραυγή» εναντίον του Χάρη Δούκα – έναν εξαιρετικά γενικό ισχυρισμό που στο συγκεκριμένο άρθρο δεν συνοδεύεται από δημοσκοπικό ή άλλο τεκμήριο που να αποδεικνύει την «οικουμενικότητά» του.
Το μοτίβο έχει σημασία
Η δημόσια γραφή του Στάθη Καλύβα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και στο παρελθόν.
Τον Μάρτιο του 2026, ο Μανώλης Βασιλάκης, γράφοντας στην Athens Review of Books, δημοσίευσε μια εξαιρετικά σκληρή πολεμική εναντίον του με τον τίτλο «Στάθης Καλύβας: Cheerleader της εμφυλιοπολεμικής Ακροδεξιάς». Η συγκεκριμένη κρίση ανήκει στον Βασιλάκη και προφανώς δεν αποτελεί ουδέτερη περιγραφή του Καλύβα. Αποτυπώνει όμως πόσο έντονη δημόσια αντιπαράθεση έχει προκαλέσει ο τρόπος με τον οποίο ο καθηγητής παρεμβαίνει σε πολιτικά και ιστορικά ζητήματα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το ουσιαστικότερο ζήτημα.
Άλλο κριτική και άλλο πολιτική απαξίωση.
Αν η Αθήνα είναι βρώμικη, να παρουσιαστούν τα στοιχεία. Να συγκριθούν περίοδοι. Πόσα απορρίμματα παράγονταν το 2022, πόσα το 2023 και πόσα σήμερα; Πόσες βάρδιες υπήρχαν και πόσες υπάρχουν; Πόσοι εργαζόμενοι; Πόσα πλυστικά; Ποια είναι η μεταβολή λόγω τουρισμού και εστίασης; Ποιες γειτονιές έχουν επιδεινωθεί και ποιες έχουν βελτιωθεί;
Αυτό είναι έλεγχος της εξουσίας.
Όταν όμως η συζήτηση ξεκινά από τα σκουπίδια και φτάνει στα ταξίδια του δημάρχου, στα συνέδρια για τη δημοκρατία, στις πολιτικές του φιλοδοξίες και τελικά σε μια προσωπική απαξιωτική κατακλείδα, τότε ο αναγνώστης δικαιούται να αναρωτηθεί αν διαβάζει αξιολόγηση μιας δημοτικής πολιτικής ή μια πολιτική πολεμική.
Ο Χάρης Δούκας, όπως κάθε δήμαρχος, κρίνεται για την καθαριότητα, την καθημερινότητα και το αποτέλεσμα της διοίκησής του. Δεν υπάρχει ασυλία από την κριτική.
Αλλά ακριβώς το ίδιο ισχύει και για εκείνους που ασκούν την κριτική: κρίνονται για τα στοιχεία τους, τη συνέπεια των επιχειρημάτων τους και για το αν ξεχωρίζουν τον έλεγχο της εξουσίας από την προσωπική απαξίωση.
Γιατί όταν ένα άρθρο αναγνωρίζει ότι αυξήθηκε δραματικά το φορτίο απορριμμάτων, ότι οι εργαζόμενοι δίνουν καθημερινή μάχη, ότι αυξήθηκαν οι βάρδιες και ότι ευθύνη έχει και η κεντρική διοίκηση, αλλά τελικά το συμπέρασμα συμπυκνώνεται στον «Δήμαρχο μάκα», τότε ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει στα πεζοδρόμια της Αθήνας.
Είναι πώς επιλέγουμε να κάνουμε δημόσια κριτική – και πότε η κριτική παύει να εξετάζει το πρόβλημα και αρχίζει να αναζητά τον πολιτικό στόχο.
