Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης
Το ελληνικό κράτος έχει μετατρέψει τους Δήμους σε αποδέκτες της κοινωνικής δυσαρέσκειας, χωρίς να τους παραχωρεί την αντίστοιχη εξουσία και τους αναγκαίους πόρους.
Ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στην καθημερινότητα του πολίτη είναι ταυτόχρονα ένας από τους λιγότερο ισχυρούς απέναντι στην κεντρική εξουσία, με συνειδητή απόφαση του υδροκέφαλου και υπερσυγκεντρωτικού “επιτελικού κράτους”.
Από τον Δήμο απαιτούμε καθαρούς δρόμους, πράσινο, ασφαλή πεζοδρόμια, κοινωνικές δομές, καλύτερα σχολεία, προστασία του δημόσιου χώρου, πολιτική προστασία και καλύτερη ποιότητα ζωής. Όταν κάτι δεν λειτουργεί έξω από την πόρτα μας, δεν ψάχνουμε τον αρμόδιο γενικό γραμματέα κάποιου υπουργείου. Ψάχνουμε τον Δήμαρχο.
Το κεντρικό κράτος όμως έχει διαμορφώσει ένα εξαιρετικά βολικό μοντέλο, δηλαδή η ευθύνη να κατεβαίνει προς τα κάτω, αλλά τα χρήματα και η πραγματική εξουσία να παραμένουν πάνω.
Και αυτό δεν αποτελεί απλώς αντιπολιτευτική καταγγελία.
Η ίδια η ΚΕΔΕ ζητά επαρκείς και σταθερούς πόρους, οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια και πραγματική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων. Πρόφατη μελέτη που παρουσίασε υπολόγισε το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων για το 2025 στα 5,35 δισ. ευρώ και κατέγραψε τη διεύρυνση των υποχρεώσεών τους χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση πόρων και προσωπικού.
Το πολιτικό ερώτημα επομένως είναι απλό, αν θέλουμε να αλλάξει πραγματικά η καθημερινότητα, γιατί δεν μεταφέρουμε πραγματική εξουσία εκεί όπου η πολιτική για αυτή την καθημερινότητα παράγεται;
Η Αθήνα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύγκρουσης.
Ο Χάρης Δούκας έχει τοποθετήσει επανειλημμένα την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για τις πόλεις. Περισσότερους πόρους, μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης και ουσιαστικότερο ρόλο των Δήμων στον σχεδιασμό πολιτικών που σήμερα αποφασίζονται κεντρικά.
Και εδώ βρίσκεται και η ουσία του θέματος.
Δεν γίνεται η κυβέρνηση να απαιτεί αποτελεσματικούς Δημάρχους και ταυτόχρονα να διατηρεί ένα (το μοναδικό στην Ευρώπη) κράτος που υποβαθμίζει συνεχώς την τοπική αυτοδιοίκηση.
Δεν γίνεται να ζητάς από τον Δήμο να λύσει το πρόβλημα και μετά να του εξηγείς ότι η αρμοδιότητα ανήκει αλλού, η χρηματοδότηση εγκρίνεται αλλού και η τελική απόφαση λαμβάνεται αλλού.
Ακόμη και η ΚΕΔΕ μιλά πλέον ανοιχτά για «πραγματική αποκέντρωση», με μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και ευθύνης πιο κοντά στον πολίτη.
Η αποκέντρωση λοιπόν δεν είναι διοικητική μεταρρύθμιση ήσσονος σημασίας. Είναι αναδιανομή πολιτικής ισχύος.
Αν θέλουμε οι Δήμαρχοι να κρίνονται για τις πόλεις τους, πρέπει πρώτα να μπορούν πραγματικά να τις κυβερνούν.
Γιατί η καθημερινότητά μας δεν θα αλλάξει δραστικά όταν το υπουργείο αποκτήσει άλλη μία υπηρεσία, αλλά όταν η εξουσία φύγει από τα υπουργικά γραφεία και πλησιάσει την πόρτα του πολίτη.
