Την ώρα που η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή απειλεί να τινάξει στον αέρα τις τιμές σε καύσιμα, ρεύμα και τρόφιμα, η κυβέρνηση επιχειρεί για άλλη μια φορά να διαχειριστεί την κρίση με πυροσβεστικές κινήσεις και πρόχειρες λύσεις.
Το αφήγημα περί “θωράκισης της κοινωνίας” προσκρούει πάνω στην πραγματικότητα: τα μέτρα που εξετάζονται είναι ως επί το πλείστον ξαναζεσταμένα, ανεπαρκή και έρχονται με καθυστέρηση, αφήνοντας τα νοικοκυριά έρμαια των εξελίξεων.
Η ακρίβεια δεν είναι καινούργια, η κυβέρνηση προσποιείται ότι ανακαλύπτει την πυρίτιδα
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός, σύμφωνα με πληροφορίες, προβλέπει δύο φάσεις. Στην πρώτη, εντός των ημερών, θα ανακοινωθούν μέτρα κατά της αισχροκέρδειας. Στη δεύτερη, αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια για τρεις εβδομάδες, θα εξεταστούν πρόσθετες παρεμβάσεις. Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, προδίδει μια εγγενή αδυναμία πρόληψης: η κυβέρνηση περιμένει να δει την καταστροφή να εξελίσσεται για να αντιδράσει.
Στην κορυφή της λίστας εμφανίζεται η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους σε τρόφιμα και είδη παντοπωλείου. Πρόκειται για ένα μέτρο που είχε δοκιμαστεί και στο παρελθόν, με αμφίβολα αποτελέσματα. Η εμπειρία έχει δείξει ότι χωρίς ουσιαστικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και αυστηρές κυρώσεις, τα πλαφόν μένουν στα χαρτιά. Η μείωση του ορίου για τη δημοσιοποίηση των επωνυμιών των επιχειρήσεων που παρανομούν ακούγεται ως απειλή, αλλά η ρατσίστικη λογική του “δεν τους καίγομαι” έχει αποδειχθεί αναποτελεσματική απέναντι σε καλά οργανωμένα κυκλώματα αισχροκέρδειας.
Το Fuel Pass επιστρέφει, η ουσία λείπει
Στο τραπέζι πέφτει ξανά το ενδεχόμενο επαναφοράς του Fuel Pass και επιδοτήσεων στο ρεύμα. Η κυβέρνηση, ωστόσο, σπεύδει να αποκλείσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε μείωση ΦΠΑ ή ΕΦΚ, με το επιχείρημα ότι οι οριζόντιες μειώσεις ευνοούν τους πλουσίους. Το επιχείρημα ακούγεται ευπρεπές, αλλά κρύβει μια βασική αλήθεια: η κυβέρνηση προτιμά να μοιράζει στοχευμένα επιδόματα, διατηρώντας ανέπαφα τα έσοδα του κράτους από τη φορολογία, παρά να προχωρήσει σε ουσιαστικές φοροελαφρύνσεις που θα ωφελούσαν το σύνολο της κοινωνίας.
Η λογική της “στήριξης εκείνων που πλήττονται περισσότερο” ακούγεται καλή στη θεωρία, αλλά στην πράξη σημαίνει χιλιάδες νοικοκυριά να παραμένουν εκτός επιδοματικής πολιτικής, είτε γιατί δεν πληρούν τα κριτήρια, είτε γιατί η γραφειοκρατία λειτουργεί αποτρεπτικά. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση επιλέγει να μην παρέμβει στη φορολογία των καυσίμων, διατηρώντας την τιμή τους τεχνητά υψηλή ακόμα και πριν από οποιαδήποτε διεθνή κρίση.
Επάρκεια ή εφησυχασμός;
Κυβερνητικές πηγές διατείνονται ότι δεν υπάρχει θέμα επάρκειας σε καύσιμα και φυσικό αέριο, καθώς υπάρχουν αποθέματα. Η αναφορά στο γεγονός ότι μόνο το 25% του διεθνούς εμπορίου αργού διέρχεται από τα στενά του Ορμούζ μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια καθησυχασμού παρά με ρεαλιστική εκτίμηση. Η παγκόσμια αγορά ενέργειας είναι αλληλένδετη και οποιαδήποτε αναταραχή σε μια κρίσιμη γεωγραφική ζώνη προκαλεί ντόμινο ανατιμήσεων, ανεξάρτητα από την προέλευση του πετρελαίου που καταλήγει στην Ελλάδα.
Η κυβέρνηση της “μεθεπόμενης” εβδομάδας
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η ελληνική κοινωνία βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με το φάσμα της ακρίβειας, έχοντας απέναντί της μια κυβέρνηση που μοιάζει μονίμως να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις. Τα μέτρα ανακοινώνονται πάντα “έως το τέλος της εβδομάδας”, οι παρεμβάσεις έρχονται “σε επόμενη φάση”, και η όποια ανακούφιση, αν έρθει, θα είναι πάντα μικρότερη από την πραγματική ανάγκη.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι απλώς η αφορμή. Η πραγματική αιτία της δυσπραγίας των νοικοκυριών είναι μια οικονομική πολιτική που αρνείται πεισματικά να παρέμβει ουσιαστικά στην αγορά, να ελέγξει την αισχροκέρδεια και να προχωρήσει σε ριζικές φοροελαφρύνσεις. Η κυβέρνηση μοιάζει εγκλωβισμένη σε ένα αφήγημα διαχείρισης, αδυνατώντας να αντιληφθεί ότι οι πολίτες δεν αντέχουν άλλες “φάσεις” και άλλες αναμονές. Η ακρίβεια δεν περιμένει και οι συνέπειες μετρούνται καθημερινά στο άδειασμα του καλαθιού της νοικοκυράς.
