Η Meta, η μητρική εταιρεία των Facebook, Instagram και WhatsApp, κερδίζει δισεκατομμύρια από τη σκοτεινή πλευρά του διαδικτύου. Εσωτερικά έγγραφα που δίνει στη δημοσιότητα το Reuters αποκαλύπτουν ότι ο αμερικανικός κολοσσός είχε προβλέψει πως το 10% των συνολικών του εσόδων για το 2024, δηλαδή περίπου 16 δισεκατομμύρια δολάρια, θα προερχόταν από διαφημίσεις που σχετίζονται με απάτες, παραπλανητικά προϊόντα ή απαγορευμένες υπηρεσίες.
Η αποκάλυψη φωτίζει τη γνωστή αλλά και άκρως σκοτεινή πλευρά ενός επιχειρηματικού μοντέλου που στηρίζεται στις συγκεκριμένες διαφημίσεις. Κάθε μέρα, οι πλατφόρμες της Meta προβάλλουν περίπου 15 δισεκατομμύρια διαφημίσεις «υψηλού κινδύνου» – αναρτήσεις που φέρουν σαφή σημάδια παραπλάνησης. Από αυτές, η εταιρεία εισπράττει 7 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, σύμφωνα με αναφορά του Δεκεμβρίου 2024 την οποία το Reuters και ειδική ομάδα δημοσιογράφων αλλά και επιστημόνων μελέτησε ενδελεχώς.
Ο μηχανισμός της απάτης
Οι περισσότερες απάτες προέρχονται από διαφημιστές που έχουν ήδη εντοπιστεί από τα εσωτερικά συστήματα προειδοποίησης της Meta. Παρ’ όλα αυτά, η εταιρεία δεν τους αποκλείει. Τους αφήνει να λειτουργούν, εφαρμόζοντας έναν ιδιότυπο κανόνα: μόνο αν υπάρχει 95% βεβαιότητα ότι πρόκειται για απατεώνα, η διαφήμιση αποσύρεται. Αν η πιθανότητα είναι μικρότερη, ο διαφημιστής απλώς πληρώνει πιο ακριβό «διαφημιστικό πακέτο».
Ο μηχανισμός αυτός, γνωστός εσωτερικά ως «ποινή υποβολής προσφορών» (penalty bid), υποτίθεται ότι λειτουργεί αποτρεπτικά. Στην πράξη, επιτρέπει στους απατεώνες να συνεχίσουν, μετατρέποντας την παραβατικότητα σε πηγή εσόδων. Οι χειρισμοί της Meta έχουν αποτυπωθεί σε εσωτερικές αναφορές με σχεδόν κυνικό τόνο: «Αν δεν μπορούμε να τους διώξουμε, ας πληρώσουν ακριβότερα» αναφέρεται επί λέξη στα εσωτερικά memos και τις ενημερώσεις από το ανώτερο προσωπικό της εταιρείας προς τους υφισταμένους αλλά και το τμήμα ελέγχου και προειδοποίησης.
Παράλληλα, το σύστημα προσωποποίησης διαφημίσεων της εταιρείας ενισχύει το φαινόμενο. Όσοι χρήστες κάνουν κλικ σε ύποπτες διαφημίσεις, ταξινομούνται αυτόματα σε «προφίλ ενδιαφέροντος» για παρόμοιο περιεχόμενο. Έτσι, βλέπουν ακόμα περισσότερες απάτες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο κερδοφορίας πάνω στην αδυναμία του χρήστη να διακρίνει το ψεύτικο από το αληθινό.
